Das Codex Carolinus ist zweisprachig gotisch-Latein Fragment von a Handschrift aus dem 6. oder 7. Jahrhundert a Vetus Latina Version davon Neues Testament. Der Codex Carolinus befindet sich derzeit im Herzog August Bibliothek zu Wolfenbüttel (Deutschland) mit der Signatur Nr. 4148. Das Handschriftenfragment wurde bei der Zusammenstellung einer anderen Handschrift verwendet, dem Codex Guelferbytanus 64 Weissenburgensis. Der Originaltext wurde weggekratzt und das Pergament wiederverwendet und neu geschrieben, also ist es ein Palimpsest.
Beschreibung
Das Manuskriptfragment ist eines der wenigen Dokumente, das Teile der gotischen Bibelübersetzung von Wulfila.[1] Nur ein Fragment des ursprünglichen Codex ist erhalten geblieben, nämlich vier folia von 265 × 215 mm und enthält Teile der Brief des Paulus an die Römer. Der Text ist geschrieben in Unziale in zwei Spalten von 27 Zeilen enthält die linke Spalte den gotischen Text, die rechte den lateinischen.
Inhalt: Römerbrief 11:34-36, 12:1-5, 12:17-21, 13:1-5, 14:9-20, 15:3-13[2]
Die vollständige Handschrift, der Codex Guelferbytanus 64 Weissenburgensis ist in lateinischer Sprache verfasst und enthält die Origines of Etymologiae of Isidor von Sevilla und sechs Briefe von ihm. Das verwendete Pergament stammt aus drei älteren Manuskripten und der zugrunde liegende Text des Palimpsests enthält die Codex Guelferbytanus A, das Codex Guelferbytanus B und der Codex Carolinus. Die ersten beiden sind Texte der Evangelien in griechischer Sprache.[3] Der Codex Guelferbytanus A enthält 43 Blätter, die in 2 Spalten zu 24 Zeilen beschrieben sind, der Codex Guelferbytanus B hat 15 Blätter, die in 2 Spalten zu 28 Zeilen beschrieben sind.
Geschichte
Auf der Grundlage von paläografisch Merkmale ist die Handschrift auf das 6. oder 7. Jahrhundert datiert. Tischendorf verortet es im 6. Jahrhundert.[3] Es wurde wahrscheinlich in Italien geschrieben und im aufbewahrt Skriptorium von Bobbio. Dann landete es in Weißenburg im Elsass, umbenannt von den Franzosen in Weißenburg, dann in Mainz und Prag. Der Herzog von Braunschweig kaufte das Manuskript 1689.[3]
Das Palimpsest wurde zuerst von Franz Anton Knittel studiert, der der Handschrift auch ihren Namen nach dem damaligen Regenten von Braunschweig-Lüneburg gab, Karel I.[4]
Textrekonstruktion
Knittel studierte 1756 das Guelferbytanus 64 Weissenburgensis und stellte fest, dass der griechische Text des Dokuments zu zwei verschiedenen Handschriften des Neuen Testaments gehörte, die er Sigla A und Sigla B nannte. Darüber hinaus fand und studierte er auch den Text des Palimpsests, geschrieben in Gotik und Latein. Knittel veröffentlichte 1758 eine kurze Notiz über seine Arbeit[5] und veröffentlichte den Volltext 1762 in Braunschweig.[6]
Knittels Text war nicht vollständig. Tischendorf ergänzte den Text und veröffentlichte ihn 1855.[7]
Eine neue Version des gotischen Textes wurde 1999 von Carla Falluomini veröffentlicht.[8]
Beispiele für die Rekonstruktion des Textes (Brief an die Römer 11:33-12:2)
Gotischer Text (folio 277 recto, 1 col.)
.PNG/180px-Codex_Carolinus_(Knittel_edition).PNG)
Brief an die Römer 11:33-12:1 in der Ausgabe von Franz Anton Knittel
- Knittels Wiederaufbau[9]
- Jah Witubnijs Gothics
- qhaiwa unusspilloda sind
- stauos ist
- ja unbilaistidai
- wigos ist
- Qhas auk ufkuntha
- frathi fanins
- aiththau qhas imma
- raginens war
- Aiththau qhas imma
- frumozo f. .
- ja fragildaidau imma
- Nutze uns imma
- ja thairh ina
- ja imma alla
- immuh wulthus
- du aivam amen
- Bidja nuizwis brotrjus
- thairh bleithin goths
- usgiban leika izwara
- Saud qwiwana weihana
- Waila Galeikaidana Gotha
- andathahtana
- blotinassu izwarana
- ni galeikoth izwis
- thamma aiwa
| - Falluominis Wiederaufbau[10]
- Jah witubnijs g(u)þ(i)s
- hvaiwa unusspilloda si(n)d
- stauos ist
- ja unbilaistidai
- wigos ist
- Hvas auk ufkunþa
- [.]raþi f(rauj)ins
- aiþþau hvas ima
- raginens war
- Aiþ[.]au hvas ïmma
- fr[../.]a gab
- yah fragildaidau ima
- nutze uns ima
- ja thairh ina
- ja in ima alla
- immuh wulþus
- du aiwam amen
- Bi[.]ja jetzt ïzwis broþrjus
- þLuftbleiþein g(u)þ(i)s
- usgiban leika zwara
- Saud-Qiwana-Weihana
- waila galeikaidana g(u)þa
- andaþahtana
- blotinassu ïzwara(n)a
- ni galeikoþ zwis
- amma aiwa
|
Lateinischer Text (folium 277 recto, 2 col.)
.PNG/180px-Codex_Carolinus_Tischendorf_(Monumenta_p._155).PNG)
Tischendorfs Ausgabe des Römerbriefs 11:33-12:5
- stricken's Wiederaufbau[9]
- et scientiae Dei
- quam in enarrabilia sunt
- judicia eius
- et non adsequaende
- viae eius
- Quis enim cognovit
- Intellektuelle Dominica
- aut quis ei
- consiliarus fuit
- aut quis ei
- prius dedit
- et retribuatur illi
- quoniam ex illo
- et pro Bild
- in illo omnia
- illi gloria
- in secula amen
- Rogo Ergo Fuchs Fratres
- per misericordiam Dei
- exbibere corpora vestra
- hostiam vivam sanctam
- Plazenta Deo
- rücksichtsvoll
- kult vestrum
- ne assimiletis
- Fuchs Seculo
| - Tischendorfs Wiederaufbau[11]
- und Wissenschaft di
- quam scrutabilia sunt
- judicia eius
- und Untersuchungsgegenstand
- viae eius
- Quis enim cognobit
- sensum dni
- aut quis illi
- consiliarus fuit
- aut quis
- vorherige Bearbeitung illi
- et reddetur ei
- quoniam ex illo
- et pro ipsum
- et in ipso omnia
- ipsi ruhm
- in secula amen
- Obsecro Itaq Fox Fratres
- von misericordiam di
- ut exhibeatis corpora vestra
- hostiam vivam Betrug
- Plazenta tun
- Begründung
- obsequium vestrSie
- Nolite-Konfiguration
- huic mundo
|
Siehe auch
Externe Links
Quellen - Informationen aus dem gleichnamigen englischen Artikel wurden bei der Erstellung dieses Artikels verwendet; die gotischen und lateinischen Texte wurden übernommen.
- Codex Carolinus
- Die gotische Bibel: Herausgegeben von Wilhelm Streitberg. (Germanische Bibliothek, 2. Abteilung, 3. Band) 1. Teil: Der gotische Tekst und seine griechische Vorlage. Mit Einleitung, Lesarten und Quellennachweisen sowieso den kleinen Denkmälern als Anhang. Heidelberg: Carl Winter, 1919. Online-Ausgabe des Projekts Wulfila (http://www.wulfila.be), Universität Antwerpen (Belgien); Text gescannt und formatiert von Robert Tannert, David Landau & Tom De Herdt (1997, 1998).
Verweise - ↑Handschriften der Wulfila-Bibel
- ↑Die gotische Bibel: Herausgegeben von Wilhelm Streitberg. (Germanische Bibliothek, 2. Abteilung, 3. Band) 1. Teil: Der gotische Tekst und seine griechische Vorlage. Mit Einleitung, Lesarten und Quellennachweisen sowieso den kleinen Denkmälern als Anhang. Heidelberg: Carl Winter, 1919. Online-Ausgabe des Projekts Wulfila (http://www.wulfila.be), Universität Antwerpen (Belgien); Text gescannt und formatiert von Robert Tannert, David Landau & Tom De Herdt (1997, 1998).
- ↑ einbcCaspar René Gregory, Textkritik des Neuen Testaments, J.C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1900 Leipzig, Band = 1, S.62-63. [1]
- ↑Codex Carolinus
- ↑Ulphilae versionem Gothicam nonnullorum capitum epistolae Pauli ad Romanos, venerandum antiquitatis monumentum, pro amisso omnino atque adeo deperdito per multa saecula ad hunc usque diem habitum, et duo IV Evangeliorum fragmenta Graeca, Variante saeculo us prominiatissstic retrequima, Variante saeculo us prominiatissstic litura codices cuiusdam manuali rescripti Augustae, quae Guelpherbyti floret, bibliothecae erutas, dandasque propediem foras, orbi litterato annuntiat; et de indole atque conditionibus, quibus splendissima horum monumentorum editio prodibit in publicum, nonnulla praefatur Franciscus Antonius Knittel; Braunschweig (Waisenhaus) 1758.
- ↑Ulphilae versionem Gothicam nonnullorum capitum epistolae Pauli ad Romanos e litura MS. rescript Bibliothecae Guelferbytanae, cum variis monumentis ineditis uit, commentatus est, detitque foras, Brunovici 1762
- ↑Constantin von Tischendorf, Anecdota sacra und profana (Lipsie 1855)
- ↑Der sogenannte Codex Carolinus von Wolfenbüttel, Guelf. 64 Weiss. - Mit besonderer Berücksichtigung der gotisch-lateinischen Blätter (255, 256, 277, 280). Harrassowitz Verlag in Kommission, Wolfenbüttel 1999
- ↑ einb(la) Knittel, Franz A., Fragmenta Versionis Ulphilanae, s. 1.
- ↑Gotischer Text in Falluominis Rekonstruktion Bei der Digitale Ausgabe des Manuskripts Cod. Gulf. 64 Weiss
- ↑Constantin von Tischendorf, Anecdota sacra et profana (Lipsie 1855), s. 155.
Literatur - Streitberg, W., Die gotische Bibel (Heidelberg, 1965)* Buch
|