WikiDer > Davidstraatbuurt

Das Davidstraatbuurt, auch in der Vergangenheit Davidstraatkwartier oder Davidstraatwijk genannt, ist ein Unterstadt des Rivierenbuurt in dem Niederländisch Stadt Groningen. Bis 2014 wurde die Davidstraatbuurt von der Gemeinde als eine der Herewegbuurt.

Erdkunde

Die Davidstraatbuurt umfasst die Wohnblöcke südöstlich der Bahnhof Groningen. Die Nachbarschaft grenzt im Norden an die Eisenbahn, im Osten an die hier weg und auf der Westseite am Achterweg. Die südliche Grenze hängt davon ab, welche Definition verwendet wird:

• Im engeren Sinne umfasst es die Nachbarschaft nördlich der Rabenhauptstraat (der nördliche Teil). Dieses Viertel ist ein ehemaliges Arbeiterviertel. In den 1970er Jahren durchkreuzten Anwohner mit Hilfe von Studenten durch Bürgerbeteiligung erfolgreich Pläne der Gemeinde Groningen, daraus einen Bürostandort zu machen. Dadurch ist es immer ein Wohngebiet geblieben.
• Im weitesten Sinne umfasst es auch die Straßen zwischen der Rabenhauptstraat und der Barestraat (der südliche Teil). Diese Straßen wurden gleichzeitig angelegt.

Die Davidstraatbuurt ist der älteste Teil der Rivierenbuurt. Die heutige Straßenführung stammt größtenteils aus dem Ende des 19. Jahrhunderts. Für das ehemalige Expeditionszentrum der PTT wurde der Achterweg in den 1970er Jahren nach Westen verlegt. Seither führt der alte Achterweg zum Bahnhof. Ein Vorschlag im Jahr 1981, den heutigen Achterweg „Nieuwe Achterweg“ zu nennen, war erfolglos.^[1]

Geschichte

Die Davidstraat von der Herewegviadukt. Der schmale Eingang erinnert noch heute an die ehemalige Davidstraatsteeg.

Name

Das Viertel ist nach der Davidstraat benannt. Dieser Name hat möglicherweise mit dem Kampf zu tun, der in den 1970er Jahren um diese Straße entstand.Die Davidstraat selbst hat ihren Namen vom Gasthaus de David, das im 17. Gasthäuser vor den Toren der Stadt. 1676, kurz nach dem Groningen Relief, das Haus "daer de David uythang, mit Hof, Stallungen, Closbanen, Putte, Plaets und den dahinterliegenden Lauben" wird bei einer Auktion erwähnt. Nachdem im frühen 18. Jahrhundert der Gasthof „Nieuwe David“ auf der gegenüberliegenden Straßenseite eröffnet wurde, wurde der Gasthof auch „de Oude David“ genannt. 1775 scheint das Gasthaus in „het Wapen van Stad en Lande“ umbenannt worden zu sein.^[2] Im September 1943 wurde die Straße vom NSB-Bürgermeister eröffnet Zähmt wegen des 'jüdischen Namens' den nationalsozialistischen Wissenschaftler konsultiert consult Kapteyn des Blattes Saxo-Frisia umbenannt in Barthold Entensstraat.^[3] Im Oktober 1945 wurden die alten Straßennamen vom Bürgermeister "rückwirkend auf die Befreiung" wiederhergestellt. Cort van der Linden.^[4]

Ursprung

Das Gebiet, in dem sich heute die Davidstraatbuurt befindet, war früher Teil des Stadttabelle aus Groningen; der Landstreifen, der die Stadtmauern von Groningen umgibt. Im 18. Jahrhundert gab es viele Miesmuscheln etabliert. In einem französischen Dokument aus dem Jahr 1808 wird das Gebiet auf der Südseite der Stadtmauer "le Potager de Groningue" ("der Gemüsegarten von Groningen") genannt.^[5] Im Laufe des 19. Jahrhunderts wurden immer mehr Häuser gebaut und nach und nach einige Straßen angelegt. Im Katasterprotokoll um 1820 sind bereits Baresteeg, Davidsteeg, Aduardersteeg und (der alte) Achterweg sichtbar.

Hausbau

Die Hauptentwicklung des Viertels fand in der zweiten Hälfte des 19. und frühen 20. Jahrhunderts statt. 1859, als die Bezirke der Gemeinde Groningen noch mit Buchstaben gekennzeichnet waren, hieß die Davidstraatbuurt „wijk Z“. Die Nachbarschaft bestand damals aus Hereweg, Baresteeg, Davidsteeg, Driehovensteeg, 'Aan de Weg entlang 't land' (Achterweg) und Kleine Steeg (Aduardersteeg). Im Jahr 1860 gab es mehr als 180 Häuser. Nach dem Bau des Bahnhofs im Jahr 1864 siedelten sich viele Eisenbahner in der Gegend an, die durch den Bau eines Eisenbahnhafens auf dem Bahnhof weiter aufgewertet wurde.^{[Anmerkung 1]} In den 1860er Jahren wurde, auch deshalb, viel am Achterweg, dem Baresteeg und Davidsteeg gebaut, wodurch die Zahl der Häuser 1872 auf über 250 anwuchs.^[6]

Ungefähr zu dieser Zeit war die Zeit der Revolutionsgebäude, wo ab 1872 viele Häuser von Privatleuten für Arbeiter gebaut wurden. Viele dieser Häuser waren von schlechter Qualität. In den Gassen wurden hauptsächlich Einzimmerhäuser gebaut. Es war eine schlechte Nachbarschaft mit vielen schlimmen Bedingungen.^[7] Bessere Häuser wurden nur entlang der Rabenhauptstraat und des Hereweg gebaut.

Nachdem im Jahr 1874 die Befestigungsgesetz genehmigt wurde, begann die Gemeinde Groningen mit der Ausarbeitung neuer Pläne für die Stadtentwicklung. Dies führte im selben Jahr zum Baubeginn der Rabenhauptstraat und Coehoornstraat im Stadtteil Davidstraat. Es folgte ein rascher Anstieg der Zahl der Wohnungen entlang dieser Straßen, insbesondere in den Jahren 1875 und 1876. Auch entlang der bestehenden Straßen erfolgte eine Verdichtung. Hovenstraat wurde 1880 fertiggestellt completed^[8] Ein großer Teil der Bewohner des Viertels bestand in dieser Zeit aus Arbeitern und Handwerkern. Ab 1870 ließen sich immer mehr Eisenbahner in der Gegend nieder.^[9] In den 1880er und 1890er Jahren wurde viel weniger gebaut. Damals wurden vor allem Häuser entlang des Achterwegs gebaut. 1886 wurde auch erstmals von einer Wohnungsbaugesellschaft gebaut. Bouwvereniging Werkmanslust baute dann 18 Häuser am Achterweg und Driehovensteeg für die etwas wohlhabenderen Arbeiter.^[10] Die Einwohnerzahl stieg von 246 im Jahr 1860 auf 665 im Jahr 1880, 976 im Jahr 1900 und 1089 im Jahr 1910, während die Zahl der Häuser von 62 auf 239 anstieg.^[11] Im Laufe der Zeit wuchs die Rabenhauptstraat zur Geschäftsviertel aus der Nachbarschaft.

• 

  Besonders in den 1860er Jahren wurde viel gebaut, wie die Unterschiede zwischen der ersten und zweiten Version der Cholerakarte von 1866 zeigen Brandenburger Gasse früher bis zum Hereweg verlief.

• 

  Die Rabenhauptstraat vom Parkweg aus gesehen mit der Boumaschule aus den 1920er Jahren auf der linken Seite

• 

  Die Rabenhauptstraat von der hier weg

• 

  Der westliche Teil der Barestraat von der Merwedestraat aus gesehen. Viele Häuser auf der Südseite (rechts) wurden im 20. Jahrhundert abgerissen. Später wurde hier ein Parkplatz für das Einkaufszentrum De Rivierenhof gebaut.

• 

  Traditionell haben sich in der Barestraat viele kleine Unternehmen niedergelassen.

• 

  Die Aduarderstraat hat eigentlich noch den Charakter einer Gasse und ist daher für Autos nicht zugänglich

• 

  Der östliche Teil der Viaductstraat mit den Links auf der linken Seite Puddingfabrik. Im Hintergrund die Dreiwegekreuzung mit der Driehovenstraat (links).

Kommunalpolitik

Ausarbeitung des Erläuterungsplans mit den bereits gebauten Häusern in der Davidstraatbuurt und den geplanten Wohngebieten. Am Bahnhof ist noch der alte Eisenbahnhafen zu sehen.

Anfangs schien die Gemeinde der Nachbarschaft wenig Aufmerksamkeit zu schenken.^{[Anmerkung 2]} Im Laufe der Zeit begann die Gemeinde jedoch immer mehr in die Nachbarschaft einzugreifen, insbesondere in den Bereichen Straßenbau, Wohnungsbau und öffentliche Gesundheit. Auf die Nachbarschaft hatte dies jedoch wenig Einfluss, da die meisten Straßen bereits 1880 gebaut und die meisten Häuser bereits gebaut waren, als die Wohnungsaufsicht nach und nach verstärkt und verschärft wurde^[12] In der Folgezeit stellte die Gemeinde jedoch immer mehr Anforderungen an neue Bauanträge. Anträge, bei denen Sackgassen oder Häuser in Hinterhöfen angelegt wurden, wurden beispielsweise abgelehnt, weil sie die Entstehung noch weiterer Slums verhindern wollten.^[13]

Vor allem die Slums in Davidsteeg waren der Gemeinde ein Dorn im Auge.^{[Notiz 3]} 1892 wurde mit dem Abriss der ersten (für unbewohnbar erklärten) Slums in Davidsteeg begonnen, um für sie bessere Häuser bauen zu können. Die Bedrohung durch ein CholeraEine Epidemie in den Jahren 1892-1893 führte dazu, dass die Gemeinde 20 Wohneinheiten im Viertel Davidstraat für unbewohnbar erklärte und 1906 weitere 23 Häuser in dieser Straße für unbewohnbar erklärte.^{[Anmerkung 4]}

1903 wurde das Gebiet als Erweiterungsbezirk in die (genehmigte 1906) Erklärungsplan von Jan Anthony Mulock Houwer. In der anschließenden zweiten Bauphase zwischen 1905 und 1910 wurden auf dem Davidsteeg 68 neue Häuser (davon 6 durch die Baugenossenschaft) als Ersatz für diese Häuser errichtet. Auch in anderen Straßen (wie dem Baresteeg) wurden in dieser Zeit viele Slums abgerissen und neue Häuser gebaut. Dabei wurden viele Einzimmerhäuser durch Häuser mit mehr Räumen ersetzt.^[14]

Von Gassen zu Straßen

Im Jahr 1879 drängten mehrere Hausbesitzer aus dem Baresteeg die Gemeinde, den Straßennamen zu ändern, da die Bezeichnung „steeg“ durch Neubau und verbesserte Pflasterung der Straße immer weniger zutreffend gewesen wäre. Vor allem aber hatten Gassen einen schlechten Ruf und man hoffte, dass die Häuser durch eine Namensänderung besser vermietet werden könnten. Die Gemeinde reagierte jedoch negativ. 1890 wurde ein zweiter Anlauf mit neuen Namensvorschlägen unternommen, die nun auf die negativen Auswirkungen des Namens auf den Wert der Grundstücke und die Wohnbereitschaft der Mieter verweisen.^{[Anmerkung 5]} Dieser Vorschlag wurde erneut abgelehnt, doch ein Jahr später beschloss der Stadtrat die Umbenennung in Barestraat.1894 wurde das vorhandene schlechte Kopfsteinpflaster in der Barestraat und im Davidsteeg mit Klinkerpflaster versehen. 1906 wurde der Vorschlag, den in den Jahren zuvor verbesserten Davidsteeg in „Davidstraat“ umzubenennen, sofort von der Gemeinde angenommen.^[15] Der Aduardersteeg wurde erst 1950 in Aduarderstraat umbenannt.^[16]

Der breite Zugang zur Geulstraat von der Vechtstraat. Der hintere Teil ist die ehemalige Coehoornstraat.

1916 wurde mit der Erweiterung und Verbesserung der Barestraat begonnen, die Ende der 1920er Jahre fertiggestellt wurde.^[17] Davidstraat, die auf der Ostseite ursprünglich nur 2,5 Meter breit war^[18], war bereits weitgehend auf die gewünschte Breite von 8 Metern gebracht. Bei der Verbesserung der Straßen und der Entwässerung war die Gemeinde auf die Mitwirkung der nicht immer kooperationswilligen Eigentümer angewiesen. Infolgedessen dauerte es manchmal Jahre, bis Anpassungen vorgenommen werden konnten. Die Coehoornstraat wurde 1955 zwischen der Rabenhauptstraat und der Barestraat zur Vechtstraat verlängert, wo der Name in Geulstraat geändert wurde.

Aufnahme in der Rivierenbuurt

Im Laufe der Zeit wurde die Rabenhauptstraat immer mehr zur zentralen Achse des Quartiers und entwickelte sich zu einer Straße mit vielen kleinen Geschäften und Geschäften. 1924 wurde die Straße nach Mulock Houwers Idee als Parkweg als Verbindungsachse mit dem Neuen ausgebaut Stadtpark. Dadurch gewann die Straße als neue Zufahrtsstraße an Bedeutung. 1928 wurde in der Rabenhauptstraat die erste öffentliche Schule des Viertels in einem von einem Architekten entworfenen Gebäude eröffnet, das noch heute die Fantasie anregt. Bouma Im Style von dudok.^{[Anmerkung 6]} 1929 wurde die Straße mit einem Ziegelpflaster versehen. Nach dem Krieg verschwanden immer mehr Geschäfte aus der Rabenhauptstraat, die inzwischen größtenteils zu einer Wohnstraße geworden ist^[19]

Früher befanden sich mehrere Fabriken in und in der Nähe des Viertels. Das wichtigste war das Fongers Fabrik, das 1896 südlich des Viertels erbaut wurde. 1928 wurde an der Viaductstraat . ein Puddingfabrik gebaut von der Firma Polak. Beide Fabriken wurden später geschlossen. In den 1980er Jahren entstand auf dem Gelände von Fongers unter dem Namen Fongersplaats ein großes Wohnprojekt mit etwa 200 Wohnungen. Ende der 1930er Jahre wurde mit dem Bau der Rivierenbuurt begonnen, der durch die Unterbrechung des Zweiten Weltkriegs in den 1950er Jahren weitgehend realisiert wurde, wodurch das Quartier nach und nach von Gebäuden umschlossen wurde und mit diesem immer mehr ein Ganzes bildete . Das Einkaufszentrum Rivierenstede, das Zentrum der Rivierenbuurt, ist morphologisch Teil der Davidstraatbuurt. Seitdem ist die Davidstraatbuurt mit der Rivierenbuurt immer mehr zu einem Ganzen geworden.

In den 1970er und 1980er Jahren unter Stadterneuerung viele in der Davidstraatbuurt abgerissen. Viele Slums wurden durch neue Häuser ersetzt. In den 1970er Jahren konzentrierte sich die Gemeinde auf die Ansiedlung von Unternehmen im Gebiet um die Barestraat. Dies gelang nur teilweise, so dass dieser Bereich heute aus einer Mischung aus Wohnungen und Gewerbe besteht. Der südöstliche Rand der Barestraat wurde nach dem Abriss nie wieder aufgebaut und ist heute Teil eines Parkplatzes des Einkaufszentrums Rivierenhof.

Der Kampf um das nördliche Davidstraat-Viertel

In der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts bildete das Viertel Davidstraat nördlich der Rabenhauptstraat ein typisches Arbeiterviertel, dessen pulsierendes Herz sich um die Hovenstraat und den östlichen Teil der Davidstraat befand.^[20] Dieses Viertel, das normalerweise als das eigentliche Davidstraat-Viertel bezeichnet wird, war ein Wohngebiet mit vielen dichten Gebäuden, deren Straßen durch Gassen verbunden waren. In den folgenden Absätzen wird die Geschichte dieses Viertels in der zweiten Hälfte des 20. Jahrhunderts thematisiert, als die Gemeinde das Viertel in einen Büropark umwandeln wollte und Anwohner dagegen protestierten. Diese Schlacht fand hauptsächlich um die Davidstraat und Viaductstraat statt.

Vom Sanierungsquartier zum Büropark?

Eine neue Kommunalpolitik?

Alderman Max van den Berg 1971

Die Gemeinde Groningen hatte in den 1960er Jahren große Pläne für die Stadt Groningen. Im Jahr 1969 entstand daraus ein neues Strukturplan in dem Platz für das Auto geschaffen wurde, für den viele neue breite Zufahrtsstraßen und Parkplätze angelegt wurden (Verkehrsplan Centrum van Goldapfel und Coffeng). Gleichzeitig wurden Wetten auf die Umstrukturierung und Abhilfe von alten Vierteln. 1972 trat jedoch ein linker Mehrheitsrat in der Groninger Politik mit aufsteigendem PvdA-Star an Max van den Berg trat das Amt als Stadtrat an. Unter seiner Führung wurde die Raumordnung der Stadt grundlegend überarbeitet. Das Konzept der kompakte Stadt. Das Auto musste das Feld in der Innenstadt von Groningen zugunsten von Fußgängern und Radfahrern räumen, wofür unter anderem die Verkehrskreisplan wurde gestaltet. Der Fokus lag auch auf Stadterneuerung, bei welchem Renovierung (Anstatt von Abriss), Bürgerbeteiligung, Nachbarschaftsräte und Wohlfahrtsarbeit musste zentral sein. 1972 wurde die neue Politik im Objectives Memorandum festgelegt, das viele positive Reaktionen hervorrief. 1974 engagierten sich Van den Berg und andere Arbeiterpartei-ers von Neue Links ein Putsch gegen die amtierenden PvdA-„Regenten“ des Amtsinhabers Reflexionsvortrag und formierte sich zum ersten Mal in der Geschichte zusammen mit den CPN und der PPR ein Programmvortrag, wobei die PvdA die größte Partei bleibt.

Obwohl der linke Rat die Umsetzung des Objectives Memorandum stark befürwortete, wurde dies gerade im Stadtteil Davidstraat, für den im Strukturplan eine Umwandlung in einen Büropark vorgesehen war, nicht umgesetzt. Als Beigeordneter sollte Van den Berg der größte Befürworter der Fortsetzung dieses Plans sein. Die in diesem Plan geforderte Flexibilität in der Planung stand jedoch im Widerspruch zu der von den Anwohnern gewünschten Rechtssicherheit.^[21] Dadurch geriet Van den Berg immer wieder in Konflikt mit Akteuren aus der Nachbarschaft und tatsächlich auch mit seiner eigenen Politik. In den folgenden Jahren würden die Anwohner alle neuen Beteiligungs- und Einflussmöglichkeiten nutzen, um den Fingersatz für das Quartier sukzessive zu biegen, was letztlich dazu führte, dass fast das gesamte Quartier als Wohngebiet erhalten blieb.

Der Plan für das Viertel Davidstraat

Nach dem Zweiten Weltkrieg wurden immer mehr Slums in der Umgebung abgerissen. Ab 1960 wurden die Bewohner vom Stadtrat ermutigt, sich anderswo niederzulassen. In den 1960er Jahren fiel die Gegend um die Davidstraat zum Opfer Verfall der Städte und es wurde zunehmend als ein Viertel des Abrisses angesehen. Damals wollte die Gemeinde Groningen ins Zentrum des Nordens hineinwachsen, in dem die Entwicklung eines gut angebundenen Büroparks ein wichtiger Wunsch war. Die zentrale Lage und die gute Erreichbarkeit des Quartiers in Bezug auf die Bahn und verschiedene Straßen machten es zu einem logischen Standort für eine Neuentwicklung. Die Gemeinde, die NS und die PTT waren dabei die Hauptakteure. 1964 unterzeichnete die NS ein Vertrag mit dem Stadtrat Piet van Delden, wonach die NS die Häuser auf dem Grundstück zwischen Viaductstraat und Driehovenstraat hinter dem Bahnhofsgelände abreißen durfte, um hier eine Filiale zu errichten. Van Gend & Loos zu Haus.^{[Anmerkung 7]} Im Gegenzug erwarb die Gemeinde das bestehende Van Gend & Loos-Gelände vor dem Bahnhof, das sie in ein neuer Busbahnhof.^[22] Die Gemeinde sah darin eine wichtige Entwicklung für die Mobilität in der Stadt. Die Gemeinde wollte die PTT einen neuen Expeditionsknoten (EKP) an der Station zu bauen. Später wurde im Rahmen der Verteilung staatlicher Dienstleistungen auch der Bau einer Zentrale für die Unterbringung der „Zentraldirektion“ neben dieser EKP geplant. Die PTT selbst war mit diesem Umzug von Den Haag nach Groningen nicht einverstanden und es war zunächst vorzuziehen, in Zwolle ein Expeditionszentrum bauen zu lassen. Zu dieser Zeit herrschte in der Gemeinde und dem zuständigen Stadtrat Van den Berg viel Arbeitslosigkeit, aufgrund der Beschäftigungsmöglichkeiten war es sehr wichtig, diesen Plänen freie Hand zu lassen; nach ihren eigenen Worten musste sie ihre Pläne jedes Mal verteidigen, um der „unwilligen“ PTT keine Nahrung zu geben, um dies zu vereiteln.^[23] Tatsächlich spaltete sich Van den Berg durch die Politik seiner Vorgänger von seiner eigenen neuen Politik, aus der er sich allerdings nicht freiwillig zurückziehen wollte. Neben den Plänen der PTT und der NS wollte die Gemeinde Groningen die gesamte Nachbarschaft zwischen Bahn, Hereweg, Rabenhauptstraat und Achterweg weitgehend abreißen und mittels Urbanisierung in ein 18.000 m² großes Büroquartier mit Parkhaus und großen Parkflächen verwandeln, wobei eine kleine Variante mit Projekten wie Hohe Catharijne in Utrecht und Babylon in Den Haag. Kleine Unternehmen aus der Innenstadt, die mehr Platz suchten, konnten hier ein neues Büro realisieren. Die Gemeinde besaß das Grundstück bereits und konnte so durch den Verkauf an Projektentwickler selbst Geld verdienen. Mit dem Abriss der über 200 Wohnungen konnte auch ein Zuschuss der öffentlichen Hand (Sanierungszuschuss von 80 % der Abrisskosten) eingesammelt werden. 1964 begann die Gemeinde, in großem Umfang Grundstücke aufzukaufen, um die Planungen in die Wege zu leiten. Den mehr als 400 Einwohnern wurde ein Zuhause in neuen Stadtteilen wie Fliegenpilze, Finken und Lewenborg prognostiziert, wo höhere Mieten erwartet wurden.

Die Quartierspläne wurden als Teil der „Südtangente“ in den Richtplan 1969 aufgenommen. 1971 beschloss die NS, Van Gend & Loos umzusiedeln.^{[Anmerkung 8]} und die NS stellten für das Areal an der Viaductstraat einen neuen südlichen Bahnhofseingang mit ausreichend Parkplätzen zur Verfügung.^[24] 1972 wurden die detaillierten Pläne für die Nachbarschaft im neuen Bebauungsplan Davidstraat e.o. festgelegt. Dies bezog sich auf einen „Tertiärsektor“ mit „konzentriertem Wohnen“ (50 % oder weniger). Nur die bestehenden Gebäude entlang der Rabenhauptstraat und des Herewegs durften bleiben und die restlichen Gebäude mussten verschwinden. Insgesamt 219 Gebäude mussten verschwinden.^[25] In diesen von der Gemeinde in Absprache mit NS und PTT erstellten Plänen Beteiligung von der Bevölkerung nicht möglich. Auch die versteckten Interessen der Gemeinde mit PTT und NS wurden erst im Nachhinein deutlich.

Erster Widerstand aus der Nachbarschaft

Der Spielplatz in der Davidstraat, das erste Ergebnis der Aktionen in der Nachbarschaft.

In den 1960er Jahren kursierten Gerüchte, dass das Viertel verschwinden müsste. Ab Anfang der 1960er Jahre stellte die Gemeinde die Instandhaltung ein und auch private Eigentümer kürzten die Instandhaltung im Vorgriff auf das Kommende. Das Viertel nahm dadurch ein zunehmend baufälliges Aussehen an. Es entstand Prostitutionsräume und es kamen immer mehr Rauschgiftsüchtige auf der Straße zu leben.^[26] 1968 kaufte die Gemeinde mehrere Gebäude in der Davidstraat und riss auch einige einsturzgefährdete Gebäude ab. 1970 war bereits etwa ein Viertel der ursprünglichen Gebäude abgerissen worden, vor allem mitten in der Davidstraat.^[27] Gegen den Abriss gab es zunächst wenig Widerstand. Die Bewohner sahen den Abriss als unausweichlich an und machten sich vor allem Sorgen, wo sie hinkommen würden und ob sie sich diese neuen Häuser leisten könnten. Die Atmosphäre änderte sich nach und nach, nachdem die Gemeinde 1971 ein Schild mit den Details des Bebauungsplans aufgestellt hatte, das den Bewohnern erstmals Gelegenheit gab, sich über die Pläne für das Quartier zu informieren und ihre Sorgen und Unsicherheiten über die zunehmende Degeneration zu äußern. Im September 1971 überzeugten die Bewohner die Gemeinde, dass ein halb abgerissenes Viertel unbewohnbar und gefährlich für die Zurückgebliebenen sei. Der Abriss leerstehender Gebäude wurde daraufhin gestoppt. Inzwischen hat die Gemeinde Studenten des Konservatoriums und der Musikschule besetzen vorübergehend die leerstehenden Häuser bis zum Abriss. Ab 1969 setzte sich der Einwohner Kromhout Van der Meer bei der Gemeinde für die Verbesserung eines mit Schutt übersäten Feldes ein, auf dem sich Ungeziefer sammelten. Seine Beschwerden über eine Gefährdung der öffentlichen Gesundheit waren in den Jahren zuvor, aber nach dem GGD bestätigte diese Geschichte, die Gemeinde trug im September 1971 10.000 Gulden zur Sanierung und Umwandlung des Feldes in einen Spielplatz bei.^[28][29][30] Außerdem wurden einige Grünflächen angelegt. Während des Baus arbeiteten städtische Arbeiter mit Studenten und Anwohnern zusammen.^[31] Diese Bürgerinitiative und insbesondere die Zusammenarbeit zwischen Bewohnern und Studierenden sollte sich in den folgenden Jahren zu einer starken Widerstandsform entwickeln.

Der Beginn des Nachbarschaftsrates

Der Standort des Informationszentrums, in dem der Nachbarschaftsrat tagte.

Der Abriss der Davidstraatbuurt begann 1973 mit dem Abriss eines großen Wohnblocks am Achterweg. Unter der Leitung des PSP-Mitglieds formierten sich handlungsbereite Studenten und Bewohner Tom Pitstra ein Nachbarschaftskomitee. Damit wollte man in erster Linie umziehenden Bewohnern eine Stimme geben, die auf Probleme wie schlechte Ersatzwohnungen oder höhere Mieten stießen. Sie wollten auch mehr Klarheit über die Pläne und mehr Pflege für die Nachbarschaft. Als Reaktion darauf versprach die Gemeinde, die Bewohner von nun an auf „soziale Weise“ umzuziehen. Die Gemeinde versprach auch, leerstehende Häuser nicht länger leer stehen zu lassen, sondern vorübergehend abreißen zu lassen, um die Belästigung zu reduzieren und die Lebensqualität zu verbessern. Lebensqualität für die restlichen Bewohner. Noch im selben Jahr eröffnete die Gemeinde in einer leerstehenden Lackiererei an einer Ecke der Davidstraat (Achterweg 34) ein Informationszentrum. Auch der Kreisausschuss durfte dort tagen.^[32] Die Gemeinde stellte auch einen Bauarbeiter ein, um dem Umzugsprozess einen sozialeren Charakter zu verleihen.

Der Bezirksausschuss in Absprache mit dem Bauarbeiten verwandelt in a Nachbarschaftsrat um von der Gemeinde als Beratungspartner akzeptiert zu werden.^[33] Dieser Bezirksrat wurde von dem bereits erwähnten Einwohner Kromhout Van der Meer geleitet, bestand aber auch hauptsächlich aus Studenten, die als vorübergehende Bewohner in die leerstehenden Gebäude eingezogen waren. Sie waren oft Mitglieder der Parteien, die auch dem Gemeinderat angehörten.^[34] Dieser Bezirksrat würde es der Gemeinde dann ziemlich schwer machen und schaffte es im Laufe der Zeit immer mehr Kontrolle über den Abriss zu erlangen. Einer der Erfolgsfaktoren des Gemeinderats war, dass sich viele Menschen über Jahre dafür einsetzten, damit der Kampf weitergehen konnte. Darüber hinaus wurde intensiv auf die Medien und die Bewohner zurückgegriffen und später wurden auch die ehemaligen Bewohner immer wieder in den Entscheidungsprozess eingebunden.

1973 gab die Gemeinde bekannt, dass die Häuser bis 1977 abgerissen werden müssten. Für den Abriss wurde ein 7-Phasen-Plan vorgelegt, konkrete Termine wurden jedoch nicht genannt, da es noch keine interessierten Unternehmen außerhalb der PTT und NS gab. Den Anwohnern blieb daher unklar, wie konkret die Abrisspläne waren. Im Mai 1973 kam es erstmals zu Spannungen zwischen der Gemeinde und dem neuen Bezirksrat, nachdem ein Haus innerhalb eines noch bewohnten Wohnblocks in der Davidstraat gegen die Abmachungen unbewohnbar gemacht (aufgebrochen) wurde.^{[Anmerkung 9]}

Hockenaktionen

1974 gelang es dem Nachbarschaftsrat, die Unterstützung verschiedener politischer Parteien und gesellschaftlicher Organisationen für eine Programmanforderungen, darunter eine höhere Umzugszulage, regelmäßige Abstimmung mit der Kommune, mehr Pflege des Stadtmobiliars und der öffentlichen Grünflächen sowie mehr Beteiligung an der Planung. Einer weiteren Beteiligung wollte Stadtrat Van den Berg jedoch nicht zustimmen. Nachdem klar wurde, dass auch Häuser unbewohnbar gemacht wurden, die erst in späteren Phasen abgerissen wurden, organisierte der Nachbarschaftsrat eine erfolgreiche hocken aktion wo die Nachbarschaft zum ersten Mal massenhaft revoltierte und es schaffte, die Unbewohnbarkeit des Hauses zu verhindern.^[35] In Absprache mit Bürgermeister may Buitener Es wurde dann vereinbart, dass es keine Besetzeraktionen mehr geben würde, wenn keine Häuser mehr zugenagelt würden.

Van den Berg sah jedoch eine Gefahr für seine Pläne in der wachsenden Gruppe der temporären Bewohner - Studenten. Als in seinem Auftrag im Juli 1974 unter Polizeibegleitung Häuser vernagelt wurden, die in einem Gebiet standen, für das es noch keine Abrisspläne gab, verschärfte sich der Konflikt. Zu diesem Zweck richtete sie ein Kartensystem ein, um alle Bewegungsdaten im Auge zu behalten. Die Gemeinde drohte den umziehenden Anwohnern daraufhin, dass sie, wenn sie bei solchen Hausbesetzungsaktionen kooperieren würden, keine Umzugsbeihilfe erhalten würden. Diese Drohung hat nur teilweise funktioniert. In Absprache mit der Gemeinde wurde anschließend eine befristete Belegung erlaubt,^[36] aber im August 1974 wählte die Gemeinde erneut die harte Linie. Nach einer gescheiterten Beratung versuchte sie, die Bewohner gegen den Nachbarschaftsrat auszuspielen, indem sie in einem Brief an alle Anwohner betonte, dass es sich nur um vorübergehende Bewohner handelte und dass die Gemeinde die Interessen der (umziehenden) Erstbewohner besser vertreten würde Nachbarschaftsrat. . Sie erklärte auch, dass sie weiterhin Häuser ausbrechen würde, um Hausbesetzungen zu verhindern. Der Bezirksrat beschloss daraufhin in einer Sitzung, dass der damals geplante Abriss der Viaductstraat (wo keine vorübergehende Belegung erlaubt war) nur fortgesetzt werden könne, wenn die Bauzeit innerhalb eines Jahres gesichert sei. In der Nähe fand eine Unterschriftenkampagne statt, um Unterstützung für ihre Position zu gewinnen. Anschließend wurden mit Hilfe von Mitgliedern der CPN (die im College waren) 10.000 Flugblätter in alten Vierteln und Stadtvierteln verteilt, um Unterstützung zu gewinnen, und die Presse wurde einbezogen, um mehr Aufmerksamkeit auf die Position der Stadt zu lenken, beides regional und national einen Bezirksrat bekommen. In diesem Zusammenhang lehnte es die Regierungspartei ab, gute Wohnungen unbewohnbar zu machen Wohnungsnot und der Mangel an Jugendwohnungen. Dadurch konnte der Bezirksrat die Rolle Van den Bergs zunehmend in Frage stellen. Wegen seiner mangelnden Glaubwürdigkeit wurde er von seiner eigenen Partei über die FJG (einen Vorgänger der Jungsozialisten in der PvdA, von dem aus Van den Berg selbst seine politische Karriere begonnen hatte), der mit den Bewohnern sympathisierte.^[37] Auch in Zeitungen wie Die Wahrheit und Loyalität seine Politik wurde in Frage gestellt und die Winschoter Courant sprach sogar von „Erpressungspolitik“.^[38] de Auf diese Weise verlor Van den Berg immer mehr die Unterstützung für seine Pläne und musste sich auf alle möglichen Weisen winden, um seinen Plan fortzusetzen und die PTT als Joblieferant zufrieden zu stellen. Ein Versuch von Van den Berg, den Nachbarschaftsrat in der Viaductstraat zu übertrumpfen, indem er behauptete, die NS brauche das Land schnell, wurde von der NS widerlegt, die darauf hinwies, dass diese Pläne keine Priorität hätten und eine anschließende Entscheidung, dass die PTT vertragsgemäß zurücktreten würde . 1964 von der NS einen Teil der Grundstücke erhalten würde, die sie für den Bau der EKP schnell benötigen würde, wurde auch schnell entwertet, als die PTT in einer angefragten Antwort erklärte, sie habe bereits alle Grundstücke für die EKP in ihren Händen und dass keine neuen Häuser abgerissen werden mussten.^{[39][Anmerkung 10]}

Als die Gemeinde Ende August die Haustür eines besetzten Gebäudes aufbrach, um zu sehen, ob auch besetzt war, nahmen die Bewohner die Veranstaltung auf Video auf, um damit noch mehr Unterstützung für die Nachbarschaft zu erhalten.^[40] Von da an wurde die Aktion noch härter. In den Straßen wurden Spruchbänder aufgehängt und Sprüche an die Wände gemalt. Die Besetzung leerstehender Häuser ging weiter, oft mit einem Katz-und-Maus-Spiel.^{[Anmerkung 11]} Im Oktober 1974 enthüllten die Anwohner auf einer kahlen Mauer das 'Max van den Berg-Denkmal', ein 8 Meter hohes Karikatur in dem Van den Berg als jemand dargestellt wurde, der durch einen „nebelroten Rahmen“ auf die Nachbarschaft blickte und sich der Realität nicht stellen wollte. Ende 1974 wurde das Verhalten von B&W und insbesondere das von Van den Berg zunehmend kritisiert. Inzwischen ist es dem Kreistag gelungen, immer mehr Stadträte und Mitglieder der anderen Ratsparteien PPR und CPN für sich zu gewinnen. Als Reaktion darauf versuchte Van den Berg erneut, den Nachbarschaftsrat ins Abseits zu drängen, indem er sie zwang, sofort einen Brief zu unterzeichnen, in dem die NS erklärt hatte, dass sie innerhalb eines Jahres nach dem Abriss mit dem Bau beginnen würden; andernfalls würde der Gemeinderat nicht mehr als Gesprächspartner anerkannt. Er wollte auch die SSH de panden zou gaan beheren om de tijdelijke verhuur te regelen. Uiteindelijk besloot de wijkraad om deze brief, waarmee men feitelijk akkoord ging met de sloop van de Viaductstraat, onder protest te tekenen om wel als gesprekspartner te kunnen blijven fungeren voor de buurt. Daarmee werd de Viaductstraat feitelijk opgegeven.^[41] Dit leidde echter niet tot afbraak, omdat leegkomende woningen direct gekraakt werden en sloop daarmee feitelijk onmogelijk werd gemaakt: Het linkse college kon zich niet permitteren om de ME tegen de burgers in te zetten zoals elders in Nederland gebeurde tegen krakers. Woningen werden soms wel uitgebroken of dichtgespijkerd, maar deze woningen werden direct weer gekraakt en weer bewoonbaar gemaakt. Pas achteraf werd duidelijk dat de NS ondertussen als staatsbedrijf ook niet over voldoende financiële middelen beschikte om te beginnen met haar plannen voor de aanleg van parkeervoorzieningen in de Viaductstraat.^[42]

De actie van Van den Berg werd gevolgd door een ingezonden stuk van PvdA-partijleider Bert Middel in de Universiteitskrant, waarin de wijkraad werd aangeduid als een groep studenten en beweerd werd dat de CPN druk op de PvdA had gezet in reactie op slecht verlopende verkiezingen ten gunste van de PvdA. Dit schrijven leidde tot scherpe kritiek van de CPN, die voor het eerst zich openlijk achter de wijkraad opstelde en het college voor de keus stelde: of de wijkraad erkennen of de CPN zou uit het college stappen. De wijkraad werd daarop weer erkend als gesprekspartner en de leegkomende woningen werden voortaan opengesteld voor tijdelijke bewoning. Er volgde een wapenstilstand tussen wijkraad en gemeente, afgezien van de sloop van enkele panden in mei 1975. Dat jaar werd door de wijkraad ingezet op buurtonderhoud, zowel door het aanschrijven van daarvoor verantwoordelijke instanties als door burgerinitiatieven, zoals het opruimen en inplanten van storende open plekken en het opschilderen van dichtgespijkerde woningen en schuttingen. Tevens maakte men zich hard voor het verhogen van de verhuispremie.

Het expeditieknooppunt van de PTT gezien vanaf Station Groningen

Ondertussen startte in 1975 de bouw van het PTT-expeditieknooppunt, bestaande uit twee grote hallen van 40 bij 65 meter voor het postsorteercentrum, een 34 meter hoge kantoorflat en een eigen spoorlijn en laad- en losperron aan het spoor. Er werd capaciteit geschapen voor het gelijktijdig kunnen laden en lossen van 12 vrachtwagens en per spoor moesten 5 speciale posttreinen per dag kunnen arriveren. De totale kosten bedroegen ruim 40 miljoen gulden. In de gebouwen moesten 600 tot 700 werknemers een plek vinden, waaronder alle werknemers van PTT-kantoren elders in de stad.^[43] Het kantoor werd opgeleverd in 1978, maar kreeg nooit de uitstraling die vooraf was gepland, doordat wijkbewoners ondertussen een aantal wijzigingen wisten te bewerkstelligen (zie verder).^[44]

Behoud van de Davidstraatbuurt als woonbuurt

Wijziging van het stedenbouwkundig plan

Later in 1975 werd een werkgroep Binnenstad ingesteld, waar burgerparticipatie integraal deel van uit moest gaan maken. De wijkraad zag hierin kansen en begon zelf ook plannen te maken voor het definitief behouden van een aantal woningen. Van de werkgroep begreep de wijkraad dat het bestemmingsplan niet 'heilig' was, hetgeen haar inspireerde tot een nieuwe visie: Het Davidstraatkwartier moest een woonbuurt blijven.^[45] Hoewel dit niet was wat de werkgroep eigenlijk bedoelde, wist de wijkraad er wel de discussie mee aan te wakkeren. De wijkraad wist zich te verzekeren van de steun van zowel de buurt als ook van de CPN, de PSP, de FJG van de PvdA en verschillende maatschappelijke groeperingen. De werkgroep Binnenstad was echter van mening dat de buurt nog steeds diende te worden gesloopt; onder andere voor het maken van een brede toegangsweg naar de nieuw te creëren zuidelijke stationsingang. Deze visie werd ook verwoord in het stedenbouwkundig plan in 1976. De wijkraad had grote kritiek op dit plan omdat het wederom al was vastgesteld voordat zij als vertegenwoordigers van de buurt haar visie erop had kunnen geven en er dus weer geen sprake was geweest van inspraak. Tegelijkertijd liet zij een onderzoek uitvoeren waaruit bleek dat er nauwelijks groei in de kantorensector was en wees ze tevens op de reeds bestaande kantorenleegstand in de stad.^[46] De wijkraad wist vervolgens in maart 1976 ook steun te verwerven van alle middenstanders uit de Rabenhauptstraat, die hun omzet terug hadden zien lopen met het vertrek van bewoners.^{[noot 12]} Tegelijkertijd begon de wijkraad in haar plannen in te zetten op het laten terugkeren van reeds vertrokken bewoners. Er werd onder hen een enquête gehouden, waaruit bleek dat twee derde graag terug wilde keren.^[47] In maart 1976 werd op een grote protestbijeenkomst besloten dat de buurt voortaan het behoud van de woonbuurt als insteek zou nemen. Hierbij werd nieuwbouw als uitgangspunt genomen omdat de meeste woningen van slechte kwaliteit waren. Alleen een blokje op de hoek van de Davidstraat met de Achterweg werd gezien als bouwtechnisch van goede kwaliteit en daarom wilde men dit graag gerenoveerd zien.

Deze acties en met name de steun die men kreeg, leidde tot zoveel druk op de gemeente dat de plannen van de werkgroep toch werden gewijzigd. In een Nota van wijzigingen bij het stedenbouwkundig plan schreef zij dat voor het grootste gedeelte van de buurt een '90% woonfunctie' wenselijk werd geacht en voor de rest van de buurt 70%. Tevens bleek ze bereid om de geplande traverse (loopbrug of luchtbrug) naar het station te verleggen naar het westen. Dit was voor het eerst dat burgerparticipatie in Groningen op deze schaal resultaat had weten te bereiken. De projectgroep was positief over de burgerparticipatie vanuit de Davidstraatbuurt: 'De discussies stonden vrijwel zonder uitzondering op een zeer hoog peil[...]Op de aard en de kwaliteit van het Stedenbouwkundig plan heeft de participatie, die in de eerdere fasen van het planproces plaatsvond, zonder enige twijfel een positieve invloed gehad'.^[21] In de nota bleven de plannen van de PTT en de NS echter verder onverminderd van kracht en werd er nog een gebouw voor de gemeentelijke sociale dienst in de wijk gepland tussen de Achterweg (de huidige looproute naar het station) en de huidige Achterweg. Daarbij kwamen nog een groot aantal parkeerplaatsen voor NS en PTT, waarvoor huizen gesloopt moesten worden. De wijkraad had deze parkeergelegenheid liever op het braakliggende terrein bij het Emmaviaduct gezien, zodat de woningen konden blijven staan. Om de parkeerplannen van tafel te krijgen en de Viaductstraat toch als woonstraat te behouden werd in mei 1976 een demonstratie georganiseerd om tevergeefs te proberen de nota van wijzigingen te beïnvloeden. Wel gaf Van den Berg aan dat het parkeren ondergronds zou komen.^[48] Ook hier was men echter op tegen omdat parkeergarages doorgaans door ontwikkelaars werden gebouwd en die alleen maar premiewoningen (vrije sectorhuur) zouden willen bouwen, die te duur waren voor de huidige en oud-bewoners uit de buurt.

Een eigen woningbouwplan

Vervolgens werd door de wijkraad besloten om niet langer te strijden tegen NS en PTT, maar enkel de inpassing van het gebouw van de sociale dienst nog te beogen. Er werd daarbij ingezet op samenwerking met de betrokken ambtenaren, waarvoor een werkgroep werd gevormd samen met leden van de wijkraad (zie ook de volgende paragraaf). Door de contacten met de ambtenaren wist de wijkraad ook veel details van nieuwe plannen eerder te weten te komen. Tijdens een overleg in september 1976 bleek dat de architect van het gebouw (Henk Tieme) net als de wijkraad het gebouw liever naar het westen wilde verplaatsen (waardoor woningen konden worden gespaard), dan deze naar het oosten te verplaatsen, zoals de gemeente wilde. Dit leidde ertoe dat het gebouw inderdaad westelijker werd geprojecteerd dan de bedoeling was van de gemeente.^[49] Ook wist de wijkraad de PTT na een nieuw protest te bewegen om het bouwverkeer voor de bouw van het PTT-kantoor niet door de Achterstraat te laten lopen, waarvoor weer huizen zouden moeten worden gesloopt, maar deze te laten verlopen via een alternatieve aanvoerweg langs het spoor.^[50] De bewoners van de Achterweg kregen van de gemeente echter toch een brief met opzegging van de huur, maar in overleg met de wijkraad werd door de bewoners besloten om er te blijven zitten tot er concrete plannen voor slopen kwamen.

Ondertussen maakte de wijkraad zelf plannen voor het realiseren van sociale woningbouw om er zeker van te zijn dat de oorspronkelijke bewoners ook daadwerkelijk konden terugkeren naar hun wijk. Op deze manier hoopten ze de gemeente voor een voldongen feit te stellen en mogelijke plannen van projectontwikkelaars voor te zijn.^[51] Architect Jan Giezen van architectenbureau Klein -oud-bewoner van de buurt- werd bereid gevonden om enkele schetsen te maken van hoe de nieuwe woonbuurt eruit moest komen te zien. Bovendien werd een gewenste betaalbare huurprijs bepaald om de gemeente duidelijk te maken wat er benodigd was om de beoogde autochtone bevolking er te kunnen blijven huisvesten. In september 1976 werd deze woonvisie gepresenteerd, waarbij ingezet werd op de bouw van 200 tot 250 nieuwe woningen^[52] (later teruggebracht tot ruim 160 woningen). De wijkraad verwoordde de Davidstraatbuurt daarbij als volgt: "Alle voorwaarden zijn aanwezig om het gebied te maken tot een prettige, kleinschalige, autoluwe en volgens moderne maatstaven gebouwde woonbuurt met een eigen gezicht, die zeer gunstig gelegen is ten opzichte van de rest van de Groninger binnenstad. Kortom, het gaat om een buurt die de leefbaarheid van de stad zeer ten goede zou komen."^[21] Dit plan van de wijkraad was dermate concreet dat het de gemeente bijna dwong om een keuze voor of tegen te maken.

De gemeente besefte langzamerhand dat het kantorenplan niet zou kunnen worden uitgevoerd en stelde de NS en PTT ervan op de hoogte, die beiden gezien de eerdere toezeggingen not amused waren.^[53] De gemeente droeg ondertussen zelf Gruno en Patrimonium aan als corporaties aan die de woningen zouden kunnen realiseren. De wijkraad besloot echter om zelf de keuze te maken om zo het initiatief in eigen hand te houden. Patrimonium bleek de meest geïnteresseerde partij.^{[noot 13]} Met hulp van Patrimonium werden de eerste subsidies aangetrokken. Uit reacties op een brief van de wijkraad met een vraag om steunbetuiging aan verschillende politieke partijen en maatschappelijke organisaties bleek dat verschillende partijen de bewonersactie een inspirerend voorbeeld vonden voor andere wijken.^{[noot 14]}

Werkgroep en uitwerking van de plannen voor woningbouw

Er werd daarop in 1977 door de gemeente een werkgroep ingesteld voor het uitwerken van de plannen samen met de buurt. Hierin namen een gemeenteambtenaar, stedenbouwkundige (Jan Giezen), een vertegenwoordiger van Patrimonium en 2 leden van de wijkraad plaats. Al snel bleek echter dat voor de planvorming rond de zuidelijke stationsingang 'ad hoc' ook een ambtenaar voor verkeerszaken en een ambtenaar voor economisch-geografische zaken, en een vertegenwoordiger van de NS een een vertegenwoordiger van de PTT aan de werkgroep moesten worden toegevoegd. Deze mensen zaten ook in een aparte werkgroep voor de stationsontwikkeling, waaraan de wijkraad niet mocht deelnemen.^{[noot 15]} Op deze manier kon de gemeente de belangen van de wijkraad en de private belangen tegen elkaar laten uitspelen, waarbij zij zelf buiten schot bleef. Dit bleek bijvoorbeeld bij de discussie over het parkeren bij het station. De NS bleek in overleg bereid tot het verplaatsen van de gewenste parkeergelegenheid naar het open terrein bij het Emmaviaduct en wilde ook wel medewerking verlenen aan de verplaatsing van de luchtbrug (de zuidelijke stationsingang) naar het westen, waardoor de Viaductstraat gespaard zou kunnen blijven. Van den Berg speelde echter dubbelspel door de toezegging aan de NS te doen dat zij 250 parkeerplaatsen in de buurt zouden krijgen als bovenwijkse voorziening. Deze belofte werd vervolgens tegen de wijkraad gebruikt toen de NS een bezwaarschrift indiende tegen het gewijzigde bestemmingsplan voor de buurt om te voorkomen dat er woningen zouden komen in plaats van de toegezegde parkeerplaatsen.

De werkgroep voor de buurt werd ondersteund door het Bouwkundig Adviesbureau voor Buurtbewoners (BAB) en het Landelijk Ombudsteam Stadsvernieuwing (LOS), die veel expertise meebrachten, zoals op het vlak van subsidieverstrekking. Inzet van de wijkraad binnen de werkgroep was het behoud van goede woningen, voorrang voor oud-bewoners bij nieuwe woningen (met name in de Viaductstraat), geen parkeergarage (die kon volgens hen beter op de braakliggende plek bij het Emmaviaduct worden gerealiseerd) en het Rijk te betrekken om de bouw sneller op gang te krijgen en de noodzakelijke subsidies binnen te krijgen. Inzet van de wijkraad was daarbij om voor de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 een plan klaar te hebben voor lagere huren om deze in de verkiezingstijd tot item bij de PvdA te maken. Van den Berg sloot zich steeds meer aan bij het plan, waarvoor hij onder andere de zogenoemde Huurgarantieregeling liet aanvragen.^{[noot 16]} Van den Berg roemde zelfs het verzet en noemde het kantorenplan iets van de 'oude politiek van kaalslag in binnensteden', waar hij destijds niet onderuit zou hebben gekund. Het huidige plan vond hij naar eigen zeggen veel beter bij zijn beleid passen.^[54] De werkgroep diende ook een aanvraag in voor de toenmalige ministeriële subsidieregeling Goed en Goedkoop, waarbij extra subsidie werd verstrekt wanneer bewoners meededen aan de planvorming. Bij een door de wijkraad gehouden bewonersavond werden plannen gemaakt voor de inrichting van de woningen, waarbij besloten werd om ook een buurtcentrum te realiseren. De nieuwe planvorming leidde ertoe dat er steeds meer ex-bewoners aan de planvorming mee gingen doen.

De 17 woningen in de Davidstraat die uiteindelijk werden gerenoveerd. Rechts de passage naar het station (de oude Achterweg).

In maart 1977 werd besloten om het woningbouwplan in fasen te realiseren om voor woningbouwcorporatie en architect meer zekerheid te genereren dat in elk geval een deel van de woningen zou kunnen worden gebouwd. In april werd een masterplan gemaakt voor alle woningen die zouden moeten worden gerealiseerd om zo huursubsidie binnen te kunnen halen bij de HID van de Volkshuisvesting. Tevens werd door de wijkraad een rapport opgesteld op basis waarvan uiteindelijk de 17 woningen op de kruising Davidstraat-Achterweg (langs de huidige looproute) uit 1939 konden worden behouden.^{[noot 17]} Dit rapport werd naar gemeente, pers, politieke partijen en de HID gestuurd. In dezelfde maand werd de wijk bezocht door een delegatie van het ministerie van VRO. Deze delegatie bleek onder de indruk van de prestaties van de bewoners, die volgens hen een 'voorbeeld voor vele buurten in Nederland' vormden en leken op de vooruitstrevende aanpak van de stadsvernieuwing in het Italiaanse Bologna. De delegatie stond positief tegenover de aangevraagde subsidies en gaf tips voor de presentatie van de plannen om te voorkomen dat minister Schaefer het stapelen van de subsidies zou doorkruisen. Bij een bezoek van Schaefer zelf aan de wijk probeerde de wijkraad deze te verleiden tot een uitspraak over lagere grondprijzen en het behoud van het eerder genoemde blok woningen, maar Schaefer liet zich niet bewegen tot concrete toezeggingen.^[55]

Strijd om het bestemmingsplan: NS en PTT

Nadat het stedenbouwkundig plan in 1976 was gewijzigd, werd ook het bestemmingsplan Davidstraat e.o. aangepast om ook toekomstige bewoning mogelijk te kunnen maken. In mei 1976 werd dit nieuwe bestemmingsplan aangenomen door de gemeenteraad.

In mei 1977 kwam stedenbouwkundige Hans Latta met het Plan Latta: Hierin werd op de plek van de Viaductstraat een groot aantal parkeerplaatsen ingetekend met een NS-kantoor erboven. De NS wilde daarnaast ook bijna de hele noordzijde van de Davidstraat als parkeerruimte inrichten. Bij een bespreking van het bestemmingsplan in de gemeenteraad werd tevens aangegeven dat de stationsingang op de kruising van de Achterweg met de Viaductstraat zou moeten komen. De wijkraad wilde echter slechts 30 parkeerplaatsen en wilde de woonbestemming van de Viaductstraat behouden. In plaats van 250 parkeerplaatsen stelde zij ofwel 300 fietsenstallingen of 30 parkeerplaatsen voor. De PTT en de NS dienden in september 1977 elk een bezwaarschrift in om te voorkomen dat ook deze gebieden zouden worden aangewezen als woongebied. Hierdoor werd de inwerkingtreding van het bestemmingsplan uitgesteld. De wijkraad besloot om het plan Latta onder protest te accepteren om te voorkomen dat er nog meer vertraging zou optreden. De hoop was dat de NS en de PTT dan hun bezwaarschriften in zouden trekken. Dit betekende wel dat de woningen uit Viaductstraat wederom 'onder protest' werden opgegeven (zie verder).

De gemeente wilde zich ondertussen nog steeds niet uitspreken voor de realisatie van het woningbouwplan voor de wijk. Hierop dreigde de wijkraad om de samenwerking met de gemeente stop te zetten en niet mee te zullen werken aan de ontruiming van enkele panden aan de Parkweg die die nodig waren voor de nieuwe ingang naar het EKP-gebouw van de PTT. Een hekel punt vormde de uitspraak van de gemeente dat de uitvoering pas door kon gaan nadat er eerst een deelplan was gemaakt voor het hele stationsgebied.De wijkraad zag echter een mogelijke vertragende werking en wilde dit plan van tafel hebben. In januari 1978 werd het plan besproken in de raad en verdween de deelplanprocedure van tafel. De gemeente stond nu daadwerkelijk achter het plan.^[56] De gemeente veegde daarop vrijwel alle bezwaren van tafel als ongegrond. De NS ging vervolgens na ruggespraak met de gemeente akkoord met de eerder genoemde 30 parkeerplaatsen en trok haar bezwaarschrift in.^[57]

De PTT weigerde echter haar bezwaarschrift in te trekken: De centrale directie morde dat -had men dit geweten- zij toch liever een EKP in Zwolle had laten bouwen en eiste dat een door de gemeente toegezegde 22 meter brede toegangsweg naar haar expeditieknooppunt die uit het plan was gehaald alsnog weer in het bestemmingsplan zou worden opgenomen. Het expeditieknooppunt zou er bij deze plannen nooit gebouwd zijn volgens haar. De wijkraad startte daarop een campagne tegen de directie van de PTT om deze eis te schrappen.^{[noot 18]} In maart 1978 besloot de wijkraad tot actie door een gebouw dat moest wijken voor de verbrede toegangsweg met veel publiciteit te kraken. Ditmaal steunde de besturende PvdA in Groningen de actie, waarmee het stadsbestuur voor het eerst actief de kant van de bewoners koos. Er werd een steuncomité gevormd waarin verschillende maatschappelijke organisaties, politieke partijen en betrokkenen werden verenigd in de strijd tegen de directie van de PTT. Ondertussen werden de personeelsleden van het PTT-gebouw juist warm gemaakt voor de plannen. Eerder dat jaar waren om de acties kracht bij te zetten al duizenden stickers gedrukt in de vorm van postzegels met de tekst " Davidstraatbuurt eist van de PTT-direktie – trek bezwaarschrift in – belemmer onze bouw niet", die werden geplakt op alles wat met de PTT te maken had. Omdat deze acties geen effect hadden, stelde PPR-kamerlid Leo Jansen er in april kamervragen over.^[58] Die maand werd ook door technici van de PTT berekend dat een weg van 22 meter breed inderdaad verkeerstechnisch niet nodig was. Tegelijkertijd hield de wijkraad een handtekeningenactie tegen het bezwaarschrift (5000 steunbetuigingen), maar omdat er geen reactie kwam van de directie besloot de wijkraad begin mei om het PTT-gebouw enkele uren te bezetten. Na een vergadering waarbij ze zich ervan vergewiste voldoende bezetters te hebben verzameld, werd het gebouw op 18 mei door middel van een verrassingsactie bezet met ruim 50 buurtbewoners en oud-buurtbewoners. Na deze actie werd het bezwaarschrift alsnog ingetrokken. Uiteindelijk werd de invalsweg 8 meter breed, met een ingang van 11 meter breed.

Bouw van de woningen

In februari 1979 verleende Gedeputeerde Staten haar goedkeuring aan de bouwaanvraag en kon een begin worden gemaakt met de uitvoering van de plannen voor de sloop van de oude woningen. In 1980^[59] werd daarop begonnen met de bouw van de 163 nieuwe woningen. Tegelijkertijd werd begonnen met de renovatie van de eerder genoemde 17 woningen. Bij de toewijzing kregen oud-bewoners voorrang. De meeste woningen werden gerealiseerd tussen 1980 en 1982. In 1980 werden ook de woningen gesloopt aan westzijde van de Achterweg^[60], die moesten wijken voor het geplande, maar nooit op deze plek gerealiseerde gebouw van de sociale dienst. Dit gebouw werd in 1976 gepland aan westzijde van de Achterweg, maar doordat de dienst in de jaren erop enorm groeide en de kosten in drie jaar bijna het dubbele leken te worden, gingen er stemmen op om het gebouw anders vorm te geven. Na een aantal jaren van discuseren werd in 1981 besloten om het gebouw elders in de stad te bouwen. De huurprijs van de woningen werd aanvankelijk gesteld op gemiddeld 265 gulden per maand, maar omdat enkele subsidies niet konden worden verworven (minister Beelaerts wilde niet ingaan op de eisen van de wijkraad), werd dit uiteindelijk 310 gulden tot een volgende huurverhoging in 1982.^[61] De Davidstraat werd bij de bouw ingericht als een woonerf. De oude Achterweg werd later aangepast tot een wandel- en fietsroute naar de nieuwe zuidelijke stationsingang.

Tijdens de bouw van de woningen werden de plannen uitgewerkt voor een nieuw buurthuis op hoek van de Davidstraat met de Hovenstraat. Dit buurthuis De Mijlpaal werd in 1982 geopend. Nadat de wijkraad in 1986 werd opgeheven^[62] werd het buurthuis nog slechts 9 jaar als zodanig gebruikt. In 1995 werd het gesloten. Sindsdien is het gebouw in gebruik geweest bij verschillende maatschappelijke organisaties.

• 

  Door Patrimonium gerealiseerde woningen in de Davidstraat

• 

  De oude Achterweg, die werd omgevormd tot een wandel- en fietspassage naar de nieuwe zuidelijke stationsingang

• 

  Het voormalige buurthuis voor de Davidstraatbuurt

• 

  Gedenkplaat ter herinnering aan de opening van het buurthuis in 1982 en de strijd voor het behoud van de Davidstraat als woonbuurt.

Viaductstraat en de zuidelijke stationsingang

Strijd om het bestemmingsplan

De Viaductstraat was in 1977 grotendeels overgenomen door een veertigtal krakers, die onderling steeds meer overleg pleegden over hun toekomst. Besluiten werden daarbij democratisch genomen door middel van straatvergaderingen.

Hoewel de wijkraad in 1977 formeel afscheid nam van de Viaductstraat, werd achter de schermen echter een nieuw plan bedacht: De bewoners uit de Viaductstraat besloten om het bestemmingsplan ook juridisch aan te gaan vechten. Een rechtenstudent stelde met medeweten van een aantal wijkraadsleden (waaronder Pitstra) in september 1977 een bezwaarschrift op tegen het bestemmingsplan uit naam van de bewoners van de Viaductstraat en diende deze vervolgens in bij de gemeente. Voor de buitenwereld leek het zo alsof de wijkraad twee week later tijdens een buurtvergadering met meerderheid van stemmen brak met de bewoners van de Viaductstraat^[63], maar achter de schermen werd de strijd gewoon voortgezet.^[64] In het bezwaarschrift werd ingezet op het behoud van de woningen in de Viaductstraat (die als karakteristiek voor de buurt werden geschetst), het verschuiven van de zuidelijke stationsingang naar het westen en het weren van de geplande parkeervoorzieningen. Bij het verweer werd verwezen naar de uitgangspunten van de Doelstellingennota en het stedenbouwkundig plan. Van den Berg probeerde nog om de wijkraad tot overleg aan te zetten met de bewoners door te stellen dat de bouw hierdoor als gevolg van procedures bij de Kroon wel met drie jaar kon worden uitgesteld en veel duurder zou kunnen worden, maar de wijkraad gaf aan dat hij zelf verantwoordelijk was voor de manier waarop hij omging met het bezwaarschrift. Hoewel de dreiging van Van den Berg in de praktijk niet uitkwam, kon hij hierdoor achteraf naar eigen zeggen wel tegen NS en PTT aangeven dat hij zich hard gemaakt had voor hun belangen.^[65]

De uiteindelijke zuidelijke stationsingang met links het PTT-kantoor en rechts de fietsenstallingen, waarvoor uiteindelijk slechts 1 huis gesloopt hoefde te worden.

Nadat het bezwaarschrift in februari 1978 ongegrond verklaard werd, gingen de bewoners van de Viaductstraat in beroep bij de Provinciale Staten, waar de Provinciale Planologische Commissie hen gelijk gaf omdat de noodzaak van de plannen voor de sloop te vaag bleken en te weinig onderbouwd. De gemeente besloot daarop het stationsgebied uit het globale bestemmingsplan voor de binnenstad te halen, zodat het globale bestemmingsplan kon worden goedgekeurd en kwam in november 1980 met een nieuw ontwerp-bestemmingsplan voor het Stationsgebied e.o. om de sloop van de woningen alsnog te kunnen realiseren. Volgens de opvolger van Van den Berg, wethouder Gietema, moesten de woningen wijken voor de parkeergelegenheid. Blijkbaar was hij hier zelf niet zo zeker van, want een maand eerder sloot hij een nieuw contract met de NS, waarbij de parkeergelegenheid alsnog werd verplaatst naar elders.^[66] Inderdaad werd ook dit bestemmingsplan, waarin gesproken werd van minimaal 30% spoorwegdoeleinden en minimaal 30% woondoeleinden (en de NS nog slechts 15 parkeerplaatsen kreeg), geblokkeerd door de Provinciale Planologische Commissie, die stelde dat de rechtszekerheid van de bewoners eerst moest worden vastgelegd door aan te geven waar dan wel wonen en waar spoorwegdoeleinden zouden moeten komen. Daarbij werd echter al voorgesteld om de Viaductstraat als woonstraat te laten bestaan omdat de Davidstraatbuurt ook al een woonfunctie had. Daarbij werd aanbevolen om de parkeervoorziening om die reden hier niet te realiseren (onwenselijke parkeerdruk) en de zuidelijke stationsingang op te schuiven naar het westen. Alleen een kaartverkooppunt en een fietsenstalling weden toelaatbaar geacht^[67] De gemeente werd daardoor genoodzaakt om bij een volgend ontwerp-bestemmingsplan in 1981 hieraan tegemoet te komen. Hierin probeerde zij nog wel de NS tevreden te stellen door aan te geven dat "de bestemming spoorwegdoeleinden en woondoeleinden zoveel mogelijk wordt uitgewerkt naar woondoeleinden met dien verstande dat een goede stedenbouwkundige inpassing van de zuidelijke stationsingang tot stand komt." Echter, zo verklaarde de gemeente ook zelf; de bewoners waren nu in een sterkere juridische positie terecht gekomen, doordat het bestemmingsplan met de Viaductstraat als 'woondoeleinde' als publiekrechtelijk contract boven het daarmee strijdige gebruik 'spoordoeleinden' uit het privaatrechtelijk contract uit 1964 tussen gemeente en NS stond. Dit was overigens in 1980 ook al aangedragen door de bewoners zelf. Het plan van de NS kon door de interventie van de provincie feitelijk niet meer uitgevoerd worden. In plaats daarvan konden bij de zuidelijke stationsingang alleen nog een keerpunt voor auto's en een fietsenstalling voor 650 fietsen worden gerealiseerd. Het kaartverkooppunt werd namelijk ook strijdig geacht met de woonfunctie.

Door deze wijzigingen van het uiteindelijk in 1982 aangenomen bestemmingsplan kon de zuidelijke stationsingang niet meer uitgroeien wat het had moeten worden: De geplande 4500 reizigers per dag zouden nooit kunnen worden gehaald doordat er geen auto-parkeergelegenheid werd gerealiseerd en reizigers genoodzaakt waren om eerst naar het stationsgebouw te lopen om daar een kaartje te kopen.^[68] De NS was dan ook in eerste instantie niet meer geïnteresseerd in een zuidelijke stationsingang.^[69] In latere ramingen ging zij nog maar uit van 750 reizigers per dag.

Juridische strijd en eerste renovaties

De huizen waarover de juridische strijd met name ging. Op de achtergrond het PTT-kantoor en de zuidelijke stationsingang. Uiteindelijk zou er slechts 1 huis (in het verlengde van deze woningen) worden gesloopt.

Omdat het voor de bewoners van de Viaductstraat niet duidelijk was of de gemeente met 'woondoeleinden' renovatie van de bestaande woningen of nieuwbouw bedoelde, gingen zij in 1982 opnieuw in bezwaar tegen het bestemmingsplan. Ditmaal werden de bezwaren echter afgewezen door Provinciale Staten. Daarop gingen de bewoners in oktober 1983 beroep bij de afdeling geschillen van de Raad van State. Dit proces zou ruim vijf jaar in beslag nemen. Toen het besluit uiteindelijk viel in 1988, was het proces feitelijk al ingehaald door de werkelijkheid.

Omdat Gietema de bewoners geen toezeggingen wilde doen voor renovatie namen de bewoners begin jaren 1980 een bureau uit Eindhoven in de arm, dat concludeerde dat de woningen ondanks achterstallig onderhoud toch bouwtechnisch goed waren. Vervolgens onderzocht de Koöperatieve Architectenwerkplaats uit Groningen in opdracht van de bewoners de haalbaarheid van renovatie. Volgens hen voerde de gemeente een strategie die neerkwam op 'bewuste verwaarlozing' zodat de tijd zijn werk zou doen en er in 1985 geen sprake meer kon zijn van renovatie. Daarop gaven de bewoners in 1981 zelf opdracht om de woningen te renoveren.^[70] Hiertoe werd een herstelfonds opgericht, waarin de krakers per maand 1000 gulden storten (per persoon 25 gulden; later werd dit 10% van het netto-inkomen) om een begin te kunnen maken met het meest noodzakelijke herstel; het wind- en waterdicht maken van de woningen. Vervolgens werd vanaf 1982 ook ingezet op het herstel van de dakconstructies, waarvoor het geld werd verkregen uit het Piet Hein Fonds.^{[noot 19]} Voor de gelden uit het fonds moesten de bewoners hun acties wel bundelen tot een rechtspersoon; de Vereniging tot Behoud en Herstel van de Viaductstraat (kortweg Vereniging Viaductstraat). Gietema waardeerde het doorzettingsvermogen en de zelfwerkzaamheid van de bewoners en begon de plannen steeds meer over te nemen.^{[noot 20]}

Subsidie versus woningbehoud

Tijdens de vijf jaar durende rechtszaak bij de Raad van State voerden de bewoners van de Viaductstraat een juridische strijd met de gemeente over de afbraak van een aantal woningen voor de aanleg van de zuidelijke stationsingang. Daarbij wisten zij door een goede organisatie, doorzettingsvermogen, expertise, lobby, zelfwerkzaamheid en veel geduld het proces steeds meer hun kant op te trekken.

In 1983 kende staatssecretaris Scherpenhuizen geheel onverwacht een rijkssubsidie van 1,7 miljoen gulden toe voor het realiseren van een luchtbrug als onderdeel van de te realiseren zuidelijke stationsingang. Deze luchtbrug moest de nieuwe verbinding worden tussen het nieuwe busstation en het in in aanbouw zijnde Hunzehuys^{[noot 21]}, de perrons en de Davidstraat- en Rivierenbuurt. De kosten voor deze traverse waren 5 miljoen. De NS had eerder voorgesteld om deze te delen met de gemeente, maar beide partijen waren niet echt geneigd om deze 2,5 miljoen op tafel te leggen. Door de subsidie werden de kosten plotseling echter veel lager voor beide partijen. Hierdoor raakte de NS weer geïnteresseerd om toch een zuidelijke stationsingang te realiseren. Voor de subsidie diende echter ook een overeenkomst te worden gesloten met de bewoners: Voor de aanleg van de aanpalende fietsenstalling moesten namelijk 4 woningen in de Viaductstraat worden afgebroken. De gemeente zat daarbij met een deadline voor de subsidieverstrekking, die werd gesteld op oktober 1985. De bewoners van de Viaductstraat (die eigenlijk tegen de zuidelijke stationsingang waren) stelden daarop voor om de zuidelijke stationsingang op het PTT-expeditieknooppunt aan te sluiten, waardoor er geen afbraak plaats zou hoeven te vinden. De PTT was echter nog steeds verbolgen over het feit dat de gemeente medewerking had verleend aan het woningbouwplan en wilde niet meewerken.^[69] In 1984 blokkeerde de gemeenteraad een poging van Gietema om de afbraak van de woningen er alsnog door te krijgen. Vervolgens wist hij echter wel een meerderheid van de raad zover te krijgen om in te stemmen met het slopen van een woning. De andere drie woningen zouden dan door de Vereniging Viaductstraat gekocht worden van de gemeente, die daarmee een deel van de kosten kon betalen die de NS extra zou moeten maken om deze aanpassingen in haar plannen te verwerken. In mei 1985 kwam het stadsbestuur hierop echter terug omdat zij samen met de NS vond dat de fietsenstalling een overkapping moest krijgen, waarvoor alsnog vier panden moesten wijken: De NS wilde deze alleen betalen als de vier woningen plat zouden gaan. De gemeenteraad vond aanvankelijk dat er weer moest worden onderhandeld met de NS, zodat de kosten lager werden en er toch maar een huis zou hoeven te worden gesloopt, maar in een volgende zitting werd toch akkoord gegaan met de sloop van de vier huizen, omdat het stadsbestuur aangaf dat er geen ruimte was in de onderhandelingen met de NS.^[71] De gemeente startte vervolgens met de bouwvergunning en aanleg van de luchtbrug.

Het westelijke deel van de Viaductstraat, waarvoor lange tijd sloopplannen bestonden. Links het Witte Huis. De straat wordt beheerd door de Vereniging Viaductstraat.

De Viaductstraat tekende echter protest aan tegen de gang van zaken bij college en Provinciale Staten omdat er nog een procedure liep bij de Raad van State tegen het bestemmingsplan. Toen Gedeputeerde Staten toch een verklaring van geen bezwaar afgaven voor de bouw van de luchtbrug, richtten de bewoners zich (tot verrassing van de gemeente) weer tot de Raad van State met het verzoek om de vergunning voor de bouw van de luchtbrug te schorsen, hetgeen werd toegekend omdat de luchtbrug eindigde in het gebied dat onder het nog te behandelen Bestemmingsplan Station e.o. viel, waarvoor eerst een stedenbouwkundig deelplan moest worden opgesteld in overleg met de bewoners.^{[72][noot 22]} Dit betekende een bouwstop en indirect door de daarmee gepaard gaande vertraging het in gevaar komen van de subsidie voor de gemeente. Gietema liet daarop met spoed een stedenbouwkundig deelplan opstellen, maar hield daarbij vast aan de afbraak van de woningen om de NS niet voor het hoofd te stoten. Zijn ambtenaren wezen hem er echter op dat de deadline naderde en er dus moest worden overlegd met de bewoners. Gietema stuurde vier ambtenaren die carte blanche kregen in de onderhandelingen. De bewoners van de Viaductstraat hadden zich goed voorbereid en eisten vanuit hun comfortabele positie dat de huizen door de gemeente voor 300.000 gulden zouden worden verkocht aan de bewoners en de gemeente tevens de renovatie van de woningen zou moeten betalen, waarbij de huur niet hoger mocht worden dan 150 gulden per maand. Alle eisen van de bewoners werden ingewilligd, maar wel met het compromis dat er een huis mocht worden gesloopt.^{[73][noot 23]} Daarop trok de vereniging het schorsingsverzoek in zodat er kort voor de deadline toch een begin kon worden gemaakt met de luchtbrug.^{[noot 24]} In augustus 1985 werd de luchtbrug voltooid. De luchtbrug zou aanvankelijk ook rolstoelvriendelijk worden gemaakt, maar dit werd uiteindelijk niet gerealiseerd.

De renovatie van de Viaductstraat

In september 1986 werden de 23 woningen (met 40 wooneenheden) van de Viaductstraat officieel overgedragen door de gemeente aan de Vereniging Viaductstraat. Vervolgens werden de woningen gerestaureerd tussen 1986 en 187. De bewoners wisten voor de 2 miljoen gulden kostende renovatie met succes een aantal subsidieregelingen aan te boren en -op voorspraak van de gemeente- ook een lening te krijgen van de Rabobank. Voor een tekort van ruim 2 ton werd besloten om het Witte Huis in de straat tot monument te laten verklaren door de gemeente om zo aanspraak te kunnen maken op geld voor monumenten. In de praktijk werd dit geld volgens voorman Eric Dams van de Vereniging Viaductstraat echter op voorstel van de gemeente aangewend voor de algehele renovatie van alle woningen.^[73] De huur werd uiteindelijk met 180 gulden per maand iets hoger dan gepland. De vereniging bestaat nog steeds en houdt zich als een soort alternatieve woningcorporatie bezig met het beheer van de woningen.

Recente ontwikkelingen

In de jaren 2010 presenteerde de gemeente Groningen nieuwe plannen voor het stationsgebied. Hiervoor wordt het in 2015 verlaten PTT-gebouw gesloopt en ook de luchtbrug zal verwijderen. Er zal er een nieuwe groenvoorziening voor in de plaats komen. Onder het voormalige PTT-gebouw zal een bustunnel worden aangelegd. De sloop van het PTT-gebouw begon in 2018.

• 

  Het PTT-gebouw bij de aanvang van de sloop in september 2018

• 

  Restanten van de vleugel in oktober

• 

  In november was de sloop zover gevorderd dat de toren vrij kwam te staan en er een doorkijk ontstond naar het treinstation

• 

  Restanten van het westelijke deel in november

Bezienswaardigheden

In de buurt bevinden zich de volgende bezienswaardigheden:

• Rabenhauptstraat 25: Op dit pand werden in 2004 vier zogenoemde 'lighthouses' gebouwd; nieuwe appartementen die losstaan van het gebouw eronder.
• Rabenhauptstraat 65: Voormalige Boumaschool uit 1928 (rijksmonument)
• Viaductstraat 3: Puddingfabriek uit 1932
• Viaductstraat 4/5 en Driehovenstraat 1: Witte Huis uit 1882 (rijksmonument)

• 

  Huis met 'lighthouses' op een pand op de hoek van de Rabenhauptstraat met de Hovenstraat. Een fraaie vorm van het optoppen van woningen.

• 

  Boumaschool

• 

  Puddingfabriek

• 

  Witte Huis

Literatuur

• Broekema, A. & J. Terwisscha van Scheltinga (1982), De Davidstraatbuurt in cijfers en letters, 1860-1921. Doctoraalscriptie Economische en Sociale Geografie. 174 p.
• Huizinga, T. [1986], Een straatvoorbeeld van buurtverzet: een geschiedenis van de afbraak naar het behoud van de Viaductstraat, 1964-1986. 134 p.
• Jense, H. (1980), De Davidstraatbuurt te Groningen. 14 p.
• Runhaar, B. [1980], Davidstraat? Woonbuurt! Bewoners in aktie, 1971-1978. 248 p.

Zie de categorie Davidstraatbuurt van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.