WikiDer > Papst Benedikt XVI
Benedikt XVI | ||||
| Joseph Aloisius Ratzinger 16. April 1927 – | ||||
Benedikt XVI. im Jahr 2011 | ||||
| Papst | ||||
| Zeitraum | 2005–2013 | |||
| Vorgänger | Johannes Paul II | |||
| Nachfolger | Francis | |||
| Waffe | ||||
| Unterschrift | ||||
| Kirchenkarriere | ||||
| 1977–1982 | Erzbischof von München und Freising | |||
| 1977–1993 | Kardinalpriester von Santa Maria Consolatrice al Tiburtino | |||
| 1981–2005 | Präfekt des Kongregation für die Glaubenslehre Präsident der Päpstliche Bibelkommission und von der Internationale Theologische Kommission | |||
| 1986–1992 | Präsident der Päpstlichen Kommission für die Ausarbeitung der Neuen Katechismus der Katholischen Kirche | |||
| 1993–2005 | Kardinalbischof von Velletri-Segni | |||
| 1998-2002 | VizeDekan des Kardinalskollegiums | |||
| 2002–2005 | Dekan des Kardinalskollegiums | |||
| 2005–2013 | Papst der katholische Kirche | |||
| 2013–heute | emeritierter Papst oder Papst im Ruhestand | |||
| Liste der Päpste | ||||
| ||||
Papst Benedikt XVI, geboren als Joseph Aloisius Ratzinger (Marktl am Inn (Bayern), 16. April 1927), ist emeritierter Papst und davor der 265. Papst des katholische Kirche. Die Deutsch Kleriker wurde am 19. April 2005 im Alter von 78 Jahren während der Konklave die nach dem Tod seines Vorgängers stattfand, Papst Johannes Paul II. Als Papst war Benedikt XVI. das Oberhaupt der Kirche und war souverän Staatsoberhaupt von Vatikanstadt.
Benedikt trat am 28. Februar 2013 nach fast acht Jahren zurück. zurück aus dem Büro. Er war der erste Papst seit Jahrhunderten, der sein Amt niederlegte. Seitdem trägt er den Titel emeritierter Papst oder emeritierter Pontifex.
Lebenszyklus
Kindheitsjahre
Joseph Ratzinger wurde als Sohn des Polizisten Joseph Ratzinger sen. und des Out geboren Rimsting (Biene Chiemsee) Köchin Maria Peintner, die jüngste in einer Familie mit drei Kindern: Maria (1921-1991), George (1924-2020) und er selbst. Er verbrachte seine Kindheit in Traunstein, eine kleine Stadt in der Nähe der österreichisch Grenze. Sein Vater war ein Kritiker des Nazi-Regierung, weigerte sich sogar, als Agentin beizutreten NSDAP und die Familie Ratzinger flüchtete stark im Glauben während der Unruhen die 30er.
Anfang 1939 wurde Joseph Ratzinger Student am Traunsteiner Studienseminar Sankt Michael, wo er eine Priesterausbildung für ärmere Studenten absolvierte. Studierende, die nicht Mitglied der Hitler-Jugend hatte seit 1938 keinen Anspruch auf Studienkostenzuschuss mehr. 1939/40 wurde die Schule mit der örtlichen Realschule zusammengelegt, wo der Anteil nationalsozialistischer Lehrer höher war. Noch 1939 war kein Seminarist Mitglied der Hitlerjugend. Am 25. März 1939 wurde die Jugenddienstpflicht eingeführt. Alle 10- bis 14-Jährigen mussten dem Deutschen Jungvolk beitreten, alle 14- bis 18-Jährigen mussten der Hitlerjugend angehören. Schon damals wehrte sich das Seminar, doch im Oktober meldete die Seminarleitung alle Studenten gleichzeitig bei der Hitlerjugend an. Joseph Ratzinger hatte sich nie beworben, war aber von der Schulleitung benachrichtigt worden. Trotz der Immatrikulation erhielten die Studierenden keinen Zuschuss zu den Studienkosten, da die Nationalsozialisten zwischen freiwillig immatrikulierten Studierenden, der Stamm-Hitlerjugend, und solchen, die nur unter Zwang Mitglieder wurden, der Zwangs-Hitlerjugend, unterschieden. Da Ratzinger und die anderen Seminarstudenten zur zweiten Kategorie gehörten, erhielten sie keinen Zuschuss zu den Studienkosten.
Wegen seiner Weigerung mitzumachen, wurde er finanziell Sanktionen bestraft.[1] Im Mai 2009 bestritt der Pressesprecher des Vatikans, dass Joseph Ratzinger Mitglied der Hitlerjugend gewesen sei Fanatiker Freiwillige“.[2]Katholische Niederlande berichteten jedoch, dass der Vatikan erklärt habe, dass Ratzinger niemals ideologisch Aktivitäten der Hitlerjugend und die Behauptung, er sei "Nazi" gewesen, seien "grobe Lügen".[3] Die Frankfurter Allgemeine Zeitung berichtete, dass die Seminaristen waren in den Augen der Nazis leichte Ziele und wurden nazifeindlicher Einstellungen verdächtigt. 1943 wurde er mit dem Rest seiner Klasse in der Flugabwehrkanone eingesetzt, die a BMWFabrik verteidigt. 1944 wurde er Mitglied der Reichsarbeitsdienst in Burgenland und Ungarn beim Bau von Panzersperren verwendet. Wenige Tage vor der letzten deutschen Kapitulation 1945 verlassen er verließ seine bewaffnete Einheit des Reichsarbeitsdienstes und kehrte nach Traunstein zurück, wo er war die Amerikaner geriet in Kriegsgefangenschaft.[4]
Studium und Beruf
Nach seinem Studium am Gymnasium ging er dort im Alter von 18 Jahren von 1946 bis 1951 Philosophie und Theologie Studium an der Philosophisch-Theologischen Hochschule in Freising und am Georgianum der Universität von München. In seinen eigenen Worten (im Interview mit Peter Seewald) wurde er besonders beeinflusst durch die Arbeit von Gertrud von Le Fort, Ernst Wiechert, Fjodor Dostojewski, Elisabeth Langgasser, Theodor Steinbüchel, Martin Heidegger und Karl Jaspers.
1950 wurde er von Johannes Baptist Neuhäusler zum Diakon und am 29. Juni 1951 zusammen mit seinem Bruder Georg zum Diakon geweiht. Priester ordiniert in Freising von Kardinal Michael von Faulhaber, Erzbischof aus München Freising. 1951 war er kurz Pfarrvikar in München-moosach (Gemeinde Sankt Martin). Von 1951-1952 war er in München-Bogenhausen (Pfarrkirche Heiliges Blut).
Professor
Von 1952 bis 1954 lehrte er am Priesterseminar der Erzdiözese München-Freising. 1953 promovierte Joseph Ratzinger mit einer Arbeit Volk und Haus Gottes in Augustins Lehre von der Kirche. Ratzinger lehrte von 1954 bis 1957 Dogmatik und Fundamentaltheologie an der Philosophisch-Theologischen Hochschule in Freising. 1957 erhielt er seinen Habilitation an der Ludwig-Maximilians-Universität München mit einem Studium zu Bonaventura. Von 1958 bis 1959 war er Oberdozent Dogmatik und Fundamentaltheologie an der Philosophisch-Theologischen Hochschule Freising. Von 1959 bis 1963 hatte er eine Professur an der Universität Bonn für Fundamentaltheologie. Er war ein Beamter Ratstheologe (=peritus) von dem Zweites Vatikanisches Konzil von 1962 bis 1965 als Assistent von Cardinal Joseph Frings, dann Erzbischof von Köln. Ratzinger war als Repräsentant und glühender Verfechter des Umbruchs bekannt. Beim Konzil trat er oft zusammen mit modernen Theologen als Karl Rahner, SJ, von dem Ratzinger selbst stark beeinflusst wurde, und die Modernist schweizerisch Theologe Hans Kung.
Von 1963 bis 1966 war Ratzinger Professor mit Lehrstuhl für Dogmatik und Dogmengeschichte an der Universität Münster. Von 1966 bis 1969 war er Professor am gleichen Lehrstuhl an der Universität Tübingen. Dort gelehrt damals auch der Theologe Hans Küng, der Ratzinger inoffiziell für einen Lehrstuhl nominierte. Ratzinger stimmte zunächst der Theologie Küngs zu, in der die interreligiöser Dialog einen wichtigen Platz einnimmt, in dem jedoch einige katholische Glaubenswahrheiten aufgegeben werden (insbesondere die Unfehlbarkeit des Papstes). Von diesen theologischen Ansichten distanzierte er sich später jedoch zugunsten eines stärkeren Festhaltens an der katholischen Glaubenslehre Papst Paul VI. Von 1969 bis 1977 war Ratzinger erneut Professor am gleichen Lehrstuhl an der Universität Regensburg. Er ist (Ehren-)Mitglied der Katholischen Studentenvereinigungen K.D.St.V. Rupertia Regensburg, K.A.V. Capitolina Rom und K.D.St.V. Alcimonia Eichstätt, zugehörig zum Kartellverband der Katholischen deutschen Studentenverbindungen.
Ratzinger war 1972 Mitbegründer der theologischen Zeitschrift Gemeinschaft, zusammen mit Hans Urs von Balthasar, Henri de Lubac, Yves Congar, Walter Kasper und andere. Diese Zeitschrift war eine gemäßigtere theologische Zeitschrift, die als Gegenstück zur radikaleren Concilium musste dienen. Ratzinger hatte dafür aber vor 1972 oft Concilium geschrieben. Gemeinschaft wird jetzt in vielen Sprachen veröffentlicht, darunter die Englisch, Deutsch, Spanisch und Niederländisch.
Von 1976 bis 1977 war Ratzinger kurzzeitig Vizepräsident der Universität Regensburg.
Obwohl Ratzinger 1977 das College abbrach, blieb er ein sehr produktiver Wissenschaftler. Bei seiner Ernennung zum Präfekt des Kongregation für die Glaubenslehre er fragte Papst Johannes Paul II., ob er neben seiner Arbeit auch weiterhin wissenschaftliche Publikationen liefern könne. Sein Gesammeltes Werk ist seit 2009 in sechzehn Bänden von jeweils rund sechshundert Seiten erschienen.[5]
Erzbischof und Kardinal
Er wurde am 28. Mai 1977 zum Erzbischof ernannt München-Freising gewidmet. Es war das erste Mal seit langem, dass jemand aus Bayern auf diesen Sitz berufen wurde. Ratzinger als Waffenzauber gewählt Cooperatores veritatis (Mitarbeiter der Wahrheit). Während der Konsistorium vom 27. Juni desselben Jahres wurde er auch Kardinal. Er hat die Santa Maria Consolatrice al Tiburtino wenn Titelkirche. Paul VI. schuf es gleichzeitig mit Kardinal Gantin. Später im selben Jahr wurde er Senior Lecturer an der Universität Regensburg.
Präfekt der Kongregation für die Glaubenslehre
Am 25. November 1981 wurde er zum Präfekten der Glaubenskongregation ernannt und zum Präsidenten der Päpstliche Bibelkommission und von der Internationale Theologische Kommission; sein Rücktritt als Erzbischof von München-Freising wurde am 15. Februar 1982 angenommen. Von 1986 bis 1992 war er Präsident der Päpstlichen Kommission für die Ausarbeitung des Neuen Katechismus der Katholischen Kirche.
Bis 1991 teilte er sich mit seiner Schwester eine bescheidene Wohnung in Rom. In diesem Jahr bekam er jedoch einen kleinen Schlaganfall, die er sehr schnell überwunden hat.
Am 5. April 1993 wurde er zum Kardinalbischof; er wurde Titularbischof der Vorstadt Diözese Velletri-Segni. Am 9. November 1998 wurde er Dekan der Kardinalskollegium; das gab ihm den suburbicaire Diözese Ostia dort.
Während der Sede Urlaub nach Johannes Paul II. war er an der höchsten Stelle der Hierarchie der katholischen Kirche. Von der Zeitschrift Zeit Im April 2005 wurde er zu einem der 100 einflussreichsten Menschen der Welt gewählt.
Er leitete die Messe bei der Beerdigung von Johannes Paul II. Hiermit gebar die heilige Kommunion bei Bruder Roger jeder Blick. Immerhin ging man davon aus, dass er Protestant war; Später stellte sich jedoch heraus, dass er 1972 (auch) der katholischen Kirche beigetreten war.[6] Ratzinger war auch der Konklave 2005 vor dem. Wenige Wochen nach dem Tod von Johannes Paul II. wurde er am 19. April 2005 zum 265. Papst gewählt.
Papst
Im vierten Wahlgang im Sixtinische Kapelle Am 19. April 2005 wurde Kardinal Joseph Ratzinger zum Papst gewählt. Dies wurde von Mgr. Jorge Arturo Kardinal Medina Estevez, Kardinal-Protodiakon des Kardinalskollegiums, das auf dem Balkon des Peterskirche sprach die lateinischen Worte:
Annuntio vobis gaudium magnum; Wir haben einen Papst! Eminentissimum ac Reverendissimum Dominum, Dominum Josephum, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem, Ratzinger, qui sibi nomen imposuit Benedicti XVI (= decimi sexti).[Anmerkung 1]
Übersetzung:
Ich verkünde dir mit großer Freude; Wir haben einen Papst! Der ehrwürdigste und ehrwürdigste Herr, Sir Joseph, Kardinal der Heiligen Römischen Kirche, Ratzinger, der den Namen Benedikt XVI.
Danach erschien Papst Benedikt auf dem Balkon, um den Segen zu geben Urbi et orbi davor hielt er eine kurze Rede auf Italienisch:
Nach dem großen Papst Johannes Paul II. haben die Lordkardinäle mich, einen demütigen und einfachen Arbeiter im Weinberg des Herrn, auserwählt. Ich finde Trost darin, dass der Herr auch mit unvollkommenen Instrumenten zu arbeiten weiß und vor allem lobe ich mich in Deinen Gebeten. Lasst uns vorwärts gehen, in der Freude des auferstandenen Herrn und im Vertrauen auf seine unfehlbare Hilfe. Der Herr wird uns helfen und Maria, seine allerheiligste Mutter, wird bei uns sein[7]
Namenswahl
Der Name Benedikt bedeutet „der Selige“. Ratzinger wurde am 16. April geboren, dem Tag, an dem das Fest der Heiligen gefeiert wird Benedikt Joseph Labre (1748–1783), auch als Saint . dienend Pilger ist bekannt. Benedikt ließ das päpstliche Wappen vereinfachen, indem er die Tiara wegließ und durch a . ersetzte Gehrung.
Benedikt XVI. gab bei seinem ersten Publikum am 27. April 2005 am Petersplatz Erklärung seiner Namenswahl.[8] Er bezog sich auf Benedikt XV, die die Kirche durch die turbulenten Zeiten der Erster Weltkrieg und wird deshalb auch "Friedenspapst" genannt. Benedikt XVI. wollte nach seinen eigenen Worten versuchen, den Frieden zu wahren. Er bezog sich auch auf den Heiligen in seiner Namensgebung Benedikt von Nursia, der Vater der Western Mönchtum und Mitpatron von Europa, das an die christliche wurzeln aus Europa. Benedikt XVI. war auch für die europäische Union, hätte sich aber eine explizite Erwähnung der christlichen Wurzeln in der Europäische Verfassung und in anderen wichtigen Veröffentlichungen der Europäischen Union. Der Mangel daran zog scharfe Kritik von ihm nach sich.[9]
Nachfolge als Präfekt der Kongregation für die Glaubenslehre
Am 13. Mai 2005 ernannte Papst Benedikt den Erzbischof von San Francisco William Joseph Levada als neuer Präfekt der Kongregation für die Glaubenslehre.
Ansichten
Während des Zweiten Vatikanischen Konzils (1962-1965) gehörte Kaplan Joseph Ratzinger der "progressiven" Fraktion der Bischöfe und Ratsväter, zusammen mit Hans Küng und vielen anderen.[Quelle?] Er war Rat peritus (= Berater) für Kardinal Josef Frings van Keulen, der sich während seiner Amtszeit am Erzbischöflichen Sitz von Köln von mäßig konservativ zu progressiv entwickelt hatte.[Quelle?] Ratzinger wurde während des Konzils von einigen gerufen[Quelle?] als Aushängeschild der sogenannten (Neo-)Modernismus. Später distanzierte er sich immer mehr von seinem einst fast revolutionären Image, nachdem er die Auswirkungen der Ultraprogressisten seit dem Ende des Konzils, vor allem aber nach 1968 gesehen hatte. Ratzinger wurde fortan zunehmend als „konservativ“ oder „konservativ“ angesehen. obwohl er selbst behauptet, keine seiner damals als fortschrittlich angesehenen Ansichten aufgegeben zu haben. Der Kardinal hat wiederholt erklärt, dass nicht er konservativer ist, sondern die anderen Westeuropäisch Geistliche und Theologen sind einfach noch fortschrittlicher geworden.[Quelle?] Er teilt immer noch seine Ansichten zum damaligen Rat.
Ratzinger, seit 1981 Präfekt der Glaubenskongregation[Quelle?] , bekannt als jemand mit orthodoxen katholischen Ansichten. Er hält an den jahrhundertealten Ansichten der katholischen Kirche bezüglich Zölibat, Welcher materialistisch Ansichten in der Theologie sind Fehler, die ein op Homosexualität basierte Lebenspraxis widerspricht den Lehren und Ethik dieser Kirche, dass die Rechte der Frauen respektiert werden müssen und dass die Umweltprobleme entsteht aus einem Mangel an Solidarität. Verwendung von Kondomen und einige andere Formen von Verhütungsmittel wie seine Vorgänger bezeichnete er es als unmoralisch, seit der katholischen Ehe Sakrament geht davon aus, dass Mann und Frau in der Ehe eine Einheit bilden und diese nicht getrennt werden darf, indem die eheliche Handlung unmöglich gemacht wird. Der Kampf gegen Aids nach ihm profitiert von a monogam Familienleben und nicht mit a Promiscuous Lebensstil, mit oder ohne Kondomgebrauch. Ratzinger scheint jedoch weniger Wert auf die moralischen, sexuellen Fragen rund um die Verhütung legen zu wollen und eher theologische Zielsetzungen zu haben, die sich mit der Form der Kirche selbst beschäftigen.
Laut Ratzingers Unterstützern vertreten seine Ansichten den Katholizismus und werden von ihnen hoch geschätzt. Andere, die Ratzinger oft als zu konservativ oder ultrakonservativ bezeichnen, gaben ihm wenig schmeichelhafte Spitznamen wie "der" Rottweiler von Gott'[Quelle?] und „der gepanzerte Kardinal“.[Quelle?]
In einem großen Teil der Niederländer[Quelle?] und flämisch Drücken Sie[Quelle?] , der sich einen Papst mit einem anderen Profil erhofft hatte, sorgte Ratzingers Wahl als Benedikt XVI Abbruch, Euthanasie und Homosexualität. Entgegen gegenteiligen Mediengerüchten dürfen zölibatäre Homosexuelle unter Benedikt XVI. Priester werden und bleiben.
Benedikt XVI. hält sich jedoch noch immer für einen gemäßigten Progressiven. Er will den treuen Massen der Kirche mit seinen Veränderungen nur nicht vorgreifen. Sein Wille zur Veränderung, den er beim Zweiten Vatikanischen Konzil bekundete, hat sich überhaupt nicht geändert. Nur seine Art, in der Kirche etwas zu ändern, sei moderat, sagte Kardinal Ratzinger in einer Erklärung Entretien sur la Foic.[Quelle?]
Im Mai 2007 erklärte der Papst, dass Missionare oft während der Kolonisation von Lateinamerika die Rechte der amerikanischen Ureinwohner verletzt und sie gewaltsam zum Christentum bekehrt. Menschenrechtsgruppen haben den Papst dafür kritisiert, dass er darauf bestand, dass die Ureinwohner Amerikas schon vor der Ankunft der europäischen Eroberer in Lateinamerika nach Christus suchten, ohne es natürlich zu merken.[10][Quelle?]
Kirchenangelegenheiten
Im innerkirchlichen Bereich plädiert er für weniger Zentralismus und mehr Macht für die Ortsbischöfe: das Konzilsprinzip der Kollegialität. Bei seinen ersten Auftritten als Papst betonte Benedikt die große Bedeutung der kirchlichen Einheit. Die Meinungsvielfalt unter Bischöfen und Priestern scheint auch unter Benedikt XVI. Dies zeigte sich in der Vielfalt der gegenseitigen Ansichten während der Römerzeit Synode über die Eucharistie im Oktober 2005.
Kirchendisziplin
Als Präfekt der Glaubenskongregation überwachte Joseph Ratzinger den Umgang mit der Glaubenslehre in den Tausenden von Diözesen der Kirche und lehnte aufgrund seiner Stellung manchmal Exzesse ab. In seiner Position gab er oft mahnende Ratschläge Dissident Theologen und Bischöfe. Zum Beispiel tadelte er im September 1985 den Erzbischof von Seattle, Raymond Hunthausen (1921-2018). Untersuchungen ergaben, dass Hunthausen geschiedene Katholiken wieder heiratete, ohne den kirchliches Gericht in seiner Diözese und ignorierte regelmäßig Gerichtsentscheidungen. Außerdem wurde er auf die Unzulässigkeit der Durchführung aufmerksam gemacht Sterilisationen in den katholischen Krankenhäusern seiner Diözese. Hunthausen wurde auch für den Umgang mit den Sakramenten in Seattle kritisiert, der die Geständnis durch einen unverbindlichen öffentlichen Bußgottesdienst, die Ausübung des Priestertums durch ausgeschiedene und verheiratete laizisierte Priester und die Zulassung von Frauen zum priesterlichen Amt trotz der Erklärung Interinsignore, wodurch diese Pflichten sakramental ungültig werden.[11] Dieselben kirchlichen Probleme und Missbräuche traten auch in den meisten westeuropäischen Diözesen auf. Diese erhielten jedoch keinen offensichtlichen Verweis. Hunthausens Aussage zum Marinestützpunkt Puget Sound Marinewerft, wo Atombomben gelagert wurden, als "die Auschwitz of Puget Sound" und seine politischen Aktivitäten wurden ebenfalls nicht genehmigt ("a Bischof darf sich nicht in den Dienst der Politik stellen"). Gleichzeitig wurden Hunthausens vehementste Kritiker wegen Übertreibung gerügt.
Liturgie
Ratzinger hat in seinen Büchern zum Beispiel Der Geist der Liturgie - Eine Einführung (1999), spricht sich offen gegen das liturgische Chaos aus, das seiner Meinung nach in der römisch-katholischen Kirche nach der Liturgiereform nach dem Zweiten Vatikanischen Konzil herrscht. Als Kardinal besuchte er unter anderem die bekannten Liturgiekonferenzen der Franzosen Benediktinerabtei in Fontgombault, wo auch Befürworter des vorkonziliaren Tridentinische Liturgie klar ihre Positionen erklärt. Ratzinger hat den liturgischen Anspruch vieler Gruppierungen, die der tridentinischen Liturgie ein warmes Herz haben oder sie sogar als die einzig geeignete Liturgie ansehen, stets eine gewisse Wertschätzung entgegengebracht (Traditionalismus). Er gefeiert Bei der Bruderschaft von Peter als Kardinal mehrmals die altlateinische tridentinische H. Mass. Ratzinger kann jedoch nicht der Traditionalistenfraktion innerhalb der Kirche zugerechnet werden. Auch gegen diesen sogenannten Traditionalismus sprach er sich manchmal vehement aus. 1988 war er verantwortlicher Verhandlungsführer der Heiliger Stuhl in Bezug auf die umstrittenen und exkommuniziert Lieber Erzbischof Marcel Lefebvre und Service Priesterbruderschaft des Heiligen Pius X. Ratzinger erwies sich als zäher, aber diplomatischer Verhandlungspartner. In späteren Jahren sprach sich der Kardinal für einen freieren Eintritt in die tridentinische Liturgie aus, die nur von 1988 bis 7. Juli 2007 unter schwierigen administrativen und praktischen Bedingungen genutzt werden kann. Er selbst schätzt auch die neue Messe von Paul VI. (Novus Ordo Missae), wonach er bis heute normalerweise selbst die Messe zelebrierte. Am 7. Juli 2007, a motu proprioSummorum Pontificum veröffentlicht, in dem die tridentinische Messe nach dem Missale Romanum aus dem Pontifikat von Johannes XXIII wenn aus pastoralen Gründen überall eine außerordentliche Form erlaubt ist (wenn lokale Gläubige dies verlangen). Übrigens betonte der Papst während einer Pressekonferenz am Rande seines Besuchs in Lourdes im Jahr 2008, dass er mit diesem Motu proprio keineswegs beabsichtigte, die Liturgie des Konzils umzukehren: "Es ist klar, dass die erneuerte Liturgie [von 1969] gegenwärtige Liturgie der Kirche". Bei der gleichen Gelegenheit nannte er die Verleihung der tridentinischen Messe "einen Akt der Liebe und des Hirtenwesens". Toleranz".[12]
Der damalige Kardinal Ratzinger forderte in seinen Büchern immer wieder eine sogenannte Reform der Reform, nämlich eine Erneuerung der Neuen Liturgie von Paul VI. und eine Beseitigung der liturgischen Missbräuche. Zu diesem Zweck nimmt Ratzinger zwar die tridentinische Liturgie und Spiritualität als wichtige Inspirationsquelle, wird jedoch von den meisten traditionalistischen Gruppen nicht unterstützt, da sie nur die (Wiedereinführung) alter und biologisch gewachsener tridentinischer Liturgie betrachten, ohne Anpassungen als Lösung für die liturgische Krise in der katholischen Kirche.
Schon während des Pontifikats von Benedikt XVI. ist klar, dass die Neue Liturgie von Papst Paul VI., auf Latein, hat seine volle Aufmerksamkeit und wird mit großer Sorgfalt umgeben. Im Gegensatz dazu waren die päpstlichen Messen während des Pontifikats von Johannes Paul II. gekennzeichnet durch: Inkulturation und die Volkssprache.
Benedikt XVI. ist nicht gegen Neuerungen in der Anbetung, solange sie auf Sparsamkeit und Besinnung abzielen, wie zum Beispiel ein paar Schweigeminuten nach dem Predigt. Früher schien es, dass etwas während der päpstlichen Eucharistie während der Weltjugendtage in Köln, im August 2005, in dem zeitgenössisches Singen, Klatschen, Atmosphärengestaltung und Rhythmus eine Rolle spielten. Es ist jedoch nicht bekannt, inwieweit die pontifex maximus selbst den liturgischen Gesang vor Ort mitbestimmt hatte.
Angesichts seiner Ansichten zur Ökumene ist es auch nicht verwunderlich, dass er neben einer historischen Würdigung der traditionellen römischen Liturgie in ihrem aktuellen Kontext auch positive Worte für die protestantische Liturgiereform in der 16. Jahrhundert, von dem er glaubt, dass Katholiken in mancher Hinsicht noch lernen könnten. (J. RATZINGER, Fest des Glaubens, 1981, p. 144)
liturgische Gewänder
Benedikts Pontifikat zeichnet sich auch durch seine Kleidung und die Verwendung liturgischer Gewänder aus, von denen einige seit mehreren Jahrzehnten nicht mehr gebraucht wurden. Über die roten Schuhe, die der Papst ausnahmslos trägt, gab es viel zu sagen Soutane trug.[13] Ebenso auffällig war Benedikts Auftritt geschmückt mit einem Camauro am 21. Dezember 2005 eine Kopfbedeckung, die Papst Johannes XXIII wurde nicht mehr getragen.[14] Bei seinem Besuch in Mariazell im September 2007 erschien der Papst in einem blauen Messgewand, mit passendem Blau Gehrung. Das war umso bemerkenswerter, da diese Farbe schon Konzil von Trient (1545-1563) war nicht mehr erlaubt. Eine mögliche Erklärung ist, dass Blau die traditionelle Marienfarbe ist und dass der Papst es für angebracht hielt, diese Farbe während seines Besuchs im Marienheiligtum zu tragen.[15] Der Papst erschien auch regelmäßig mit den drei päpstlichen Fassungen der Mozzetta, darunter die Wintermozzetta und die weiße Ostermozzetta, die von seinem Vorgänger nie getragen wurden. Benedikt restaurierte auch die mantum zu Ehren, die zuletzt von Johannes XXIII getragen wurde. Der Papst möchte zwischen seiner Kleidung während des Gottesdienstes und außerhalb unterscheiden. So erschien er bei der traditionellen Segnung Urbi et orbi (= für die Stadt und für die Welt) mit Weihnachten 2008 erstmals nicht in Chorhaube (und auch mit Gehrung) auf der Loggia von St. Peter, aber in Mozetta gekleidet mit dem päpstlicher Staat isola. Außerdem fiel wieder auf, dass der Papst den Papstthron (mit dem Wappen der Papst Leo XIII), da seine Vorgänger immer einen gewöhnlichen Stuhl benutzt hatten. Auch Papst Benedikt verwendet regelmäßig a ferula was noch läuft Pius IX und Pius XII verwendet, während er entgegen der üblichen Praxis zu Weihnachten 2008 den Segen erteilte, ohne die Ferula in der linken Hand zu halten.[16] Im November 2009 erhielt der Papst eine neue Ferula, die er vom Circolo San Pietro, einer päpstlichen Wohltätigkeitsbewegung adeliger und wohlhabender römischer Bürger, geschenkt bekam. Wie der Stab des Kreuzes von Pius IX. ist er ein klassischer Stab. Auf der Vorderseite ist ein Bild des Osterlammes und ein Fischernetz eingraviert. Dieses letzte Symbol bezieht sich auf der Apostel Petrus. An den vier Enden des Kreuzes befinden sich die Symbole der vier Evangelisten.[17]
Priesterweihe
Ratzinger vertritt den Grundsatz, dass Priesterinnen nicht in den katholischen Glauben passen. Als Präfekt der Kongregation für die Glaubenslehre erklärte er erneut, dass das Motu proprio Ordination Sacerdotalis, in dem Johannes Paul II. Priesterinnen als Unmöglichkeit lehrte, ein sogenanntes die fide, d.h.: ein verbindliches und definitives Glaubensbekenntnis für alle Katholiken. 2009 veranstaltete Benedikt XVI. anlässlich des 150 Geburtstag von Johannes Maria Vianney.[18]
Ökumenismus
Im Jahr 2000 erschien unter Ratzingers Verantwortung die Erklärung Dominus Iesus. Die römisch-katholische Dogma diese Erlösung nur durch Jesus Christus und ihre Kirche (nach katholischer Lehre die am vollkommensten präsente in der katholischen Kirche) wurde in ihr zum ersten Mal seit dem Zweiten Vatikanum teilweise bekräftigt, was Kritikern und fortschrittlichen Theologen zufolge die Kirche vom ökumenischen Denken distanziert hätte. Doch das Dokument spricht vom Ausreißer Östlich-orthodoxe Kirchen wenn Schwesterkirchen. Ein "Rollback" zum angeblichen, sogenannten Dialogsituation Allerdings, so Ratzinger, könne „vor dem Konzil“ nie stattfinden.
Im Buch Gott und die Welt (2000), in dem Journalisten Peter Seewald Bei Gesprächen mit dem Kardinal sagte Ratzinger, Nichtkatholiken seien in einem "mangelhaften Zustand" in Bezug auf Kirche und Heil. Er sagte auch, er freue sich auf den Tag, an dem die Juden sag ja zu Christus. Auch Benedikt XVI. hat große Ehrfurcht vor dem Judentum. Er weist in seinen eigenen Theologiebüchern darauf hin, dass das Judentum nicht auf außergewöhnliche Weise von der Erlösung ausgeschlossen wäre.
Benedikt XVI. hat bereits in seinem Pontifikat gezeigt, dass die Ökumene allen gegenteiligen Gerüchten zum Trotz Priorität hat. Insbesondere die Einheit mit den Orthodoxen und der Dialog mit den Juden haben seine besondere Aufmerksamkeit. Auch der Austausch mit dem Protestantismus hat seine Aufmerksamkeit, obwohl protestantischer Widerstand dagegen Phänomen von Bischöfen und Hierarchie erschwert den Dialog. In seinen Büchern hat Ratzinger gelegentlich positiv über Luther und seine Theologie. Benedikt XVI. war als Kardinal Ratzinger ein entschiedener Befürworter des gemeinsamen Abkommens über die Rechtfertigung mit dem Lutheraner. Darin heißt es, dass die Verurteilungen der Konzil von Trient weitgehend nuanciert und die katholischen Unterzeichner haben erkannt, dass sich die lutherische Rechtfertigungslehre in einigen Punkten von der katholischen Lehre unterscheidet, aber der ökumenischen Einheit nicht mehr im Wege steht. Wie Johannes Paul II. war Benedikt XVI. Berichten zufolge über diese Annäherung erfreut.
Der Wunsch nach christlicher Einheit in Vielfalt prägt Benedikt XVI. wieder, wie schon zu seiner Zeit als fortschrittlicher Theologe und persönlicher Freund von Hans Küng. Benedikt XVI. sagte vor protestantischen Vertretern, er fordere nicht, dass Protestanten ihre eigene Form des persönlichen Glaubens und der Glaubensgeschichte aufgeben. Ein "Ökumene der Rückkehr [zum katholischen Glauben]“ sei absolut nicht sein Ziel, erklärte der Prälat beim Weltjugendtag 2005 in Köln Ökumenischer Rat der Kirchen zu größerer Einheit unter den Christen. Benedikt XVI. lobte den Ökumenischen Rat für seine Bemühungen um die Ökumene. Dies weist darauf hin, dass Benedikt XVI. die Ökumene unterstützt.
In november 2009 zette Benedictus XVI op vraag van een aantal Anglicaanse gelovigen, waaronder de Traditional Anglican Communion, een stap in het kader van de oecumene met de constitutieAnglicanorum Coetibus (Groepen Anglicanen).[19] In de constitutie wordt geregeld hoe Anglicanen, met behoud van hun eigen spirituele traditie en liturgie, in personele ordinariaten kunnen terugkeren tot de Katholieke Kerk.
Sociale leer
Onder de leiding van Joseph Ratzinger publiceerde de Congregatie voor de Geloofsleer de in 1984 en 1986 verschenen documenten Instructie over bepaalde aspecten van de "Theologie van de Bevrijding"[20] en Instructie over de christelijke vrijheid en de bevrijding.[21] In beide stukken werd de sinds de vroege jaren 1960 vooral in Latijns-Amerika opgekomen bevrijdingstheologie bekritiseerd, omdat deze zich volgens de Kerk te sterk op materiële noden richt. Ook de armen hebben, volgens deze geschriften, in de eerste plaats behoefte aan geestelijke bevrijding. De bisschopsbenoemingen die paus Johannes Paulus II in de loop van de jaren 1980 en 90 in Latijns-Amerika deed, worden gezien als het resultaat van deze visie.[bron?] Aan de dominante aanwezigheid van bevrijdingstheologen onder de Latijns-Amerikaanse bisschoppen kwam hierdoor een einde. In april 1993 publiceerde de Pauselijke BijbelcommissieDe Interpretatie van de Bijbel in de Kerk (met een voorwoord van kardinaal Ratzinger), waarin de bevrijdingstheologie genuanceerd en op verschillende punten positief belicht werd. Slechts de marxistische bevrijdingstheologie, die de eschatologie in het aardse verlegt en in termen van klassenstrijd wil begrijpen, werd afgewezen. Ratzinger bewandelt hiermee de weg die de Katholieke Kerk sinds het Tweede Vaticaans Concilie probeert te gaan, onafhankelijk van de grote politieke en maatschappelijke instituties, tussen ongebreideld of ongeremd kapitalisme en marxisme door. Het materiële is volgens de Kerk geen doel op zich en het eeuwige geluk wordt niet op aarde gerealiseerd, maar door de innerlijke bevrijding van iedere mens, die Christus schenkt.
Kardinaal Ratzinger heeft tevens herhaaldelijk materialisme bekritiseerd en de "hebzuchtmaatschappij" verworpen.
Opheffing van de excommunicatie van de Priesterbroederschap Sint Pius X
Beroering ontstond toen Benedictus de excommunicatie van vier bisschoppen van de Priesterbroederschap Sint Pius X op 21 januari 2009 ophief. Op dezelfde dag zond een Zweedse televisiezender een vroeger interview uit met de Britse bisschop Richard Williamson, een van de vier illegaal gewijde bisschoppen van de broederschap, waarin hij verklaard had dat er "overtuigende bewijzen" zijn dat er nooit gaskamers hebben bestaan en dat de nazi's hooguit driehonderdduizend Joden vermoordden in de concentratiekampen, en niet de zes miljoen waarvan algemeen wordt uitgegaan. Dit kwam het Vaticaan op een storm van kritiek te staan. De Duitse bondskanselier Angela Merkel vroeg de paus om een duidelijke afwijzing van de woorden van Williamson. Het Moderamen van de Protestantse Kerken in Nederland riep hem zelfs op die rehabilitatie ongedaan te maken.
Een woordvoerder van het Vaticaan verklaarde overigens dat het feit dat de excommunicatie van deze bisschop (en van de overige drie bisschoppen van de Priesterbroederschap)[noot 2] geenszins betekende dat het Vaticaan instemde met de uitspraken van de bisschop.[22] Ook Walter Kasper, president van de Pauselijke Raad ter Bevordering van de Eenheid van de Christenen, nam meteen afstand van de woorden van Williamson. Hij noemde diens uitspraken "onacceptabel en dom" en stelde dat de ontkenning van de Holocaust regelrecht indruist tegen het standpunt van de Kerk op dit punt.[23] Overigens namen ook zowel de Duitse[24] alsook de Nederlandse[25] bisschoppen meteen afstand van de uitspraken van Williamson. Tijdens de wekelijkse audiëntie van 28 januari 2009 herinnerde Benedictus aan zijn bezoeken aan Auschwitz, en nam hij ondubbelzinnig afstand van iedere negationistische of reductionistische opvatting ten aanzien van de Shoah. Aan zijn ‘joodse broeders’ bevestigde de paus ‘met genegenheid’ zijn ‘onbetwistbare solidariteit'.[26] De paus had zich overigens ook bij eerdere gelegenheden al ondubbelzinnig uitgesproken daarover, onder andere bij zijn bezoek aan Auschwitz-Birkenau in 2006 en tijdens de herdenking van Kristallnacht in 2008.[27][28] Een dag later verklaarde de kardinaal-staatssecretaris Tarcisio Bertone dat de paus geschokt is door de reductionische uitspraken van Williamson. Bertone noemde de kwestie zeer pijnlijk en onverwacht.[29] Op 4 februari maakte het Vaticaan bekend dat wanneer Richard Williamson niet publiekelijk en op ondubbelzinnige wijze afstand neemt van zijn opvattingen over de Holocaust hem in de Kerk geen bisschoppelijke taken zullen worden toegewezen. Ook stelde het Vaticaan dat de Priesterbroederschap op geen enkele wijze de goedkeuring draagt van de paus. Om voor dergelijke goedkeuring in aanmerking te komen dient de Broederschap het Tweede Vaticaans Concilie volledig te erkennen. Ook de volledige aanvaarding van het leergezag van de pausen Johannes XXIII, Paulus VI, Johannes Paulus I, Johannes Paulus II en Benedictus XVI is een ‘noodzakelijke voorwaarde’ voor kerkelijke erkenning van de Priesterbroederschap.[30] Overigens is het vrij zeker dat de Broederschap niet aan de eis om alle uitkomsten van Vaticanum II te erkennen zal voldoen.[31]Tijdens een ontmoeting met vertegenwoordigers van Amerikaans-Joodse organisaties, op 12 februari 2009 nam de paus overigens nogmaals afstand van de beweringen van Williamson. Hij zei:
De haat en minachting voor mannen, vrouwen en kinderen, zoals die tot uiting kwam in de Shoah, was een misdaad tegen de menselijkheid en tegen God. Dit zou iedereen duidelijk moeten zijn, in het bijzonder diegenen die staan in de traditie van de Heilige Schrift, volgens welke ieder mens is geschapen naar het beeld en de gelijkenis van God. Het staat buiten kijf dat iedere poging om deze verschrikkelijke misdaad te minimaliseren of te ontkennen totaal onaanvaardbaar is.[32]
Op 12 maart 2009 publiceerde het Vaticaan een brief van Benedictus XVI aan alle bisschoppen van de Kerk. Hierin legde de paus uit wat de bedoeling van het opheffen van de excommunicatie was geweest. De opheffing was bedoeld om de terugkeer van de betrokken bisschoppen tot de Kerk te bewerkstelligen, aldus Benedictus XVI. Daartoe dienen zij het leergezag van het Tweede Vaticaans Concilie volledig te erkennen, alsmede de daarna volgende kerkelijke veranderingen. De paus benadrukte dat het opheffen van de excommunicatie geenszins betekende dat de Priesterbroederschap van nu af met kerkelijke goedkeuring en erkenning werkt. Daartoe is een voortgaande oplossing rondom theologische standpunten noodzakelijk. Daarnaast betuigde de paus nogmaals zijn spijt over de ongelukkige samenloop van omstandigheden, waarin de opheffing van de excommunicatie samenviel met de Holocaustontkenning van een van de vier bisschoppen. Benedictus XVI drukte zijn dankbaarheid aan zijn "Joodse vrienden" uit en zei te hopen dat vanaf nu de betrekkingen met het jodendom opnieuw gekenmerkt zouden worden door vriendschap en vertrouwen. Daarnaast kondigde de paus aan dat de Commissie Ecclesia Dei zeer spoedig zal gaan vallen onder het gezag van de Congregatie voor de Geloofsleer. De paus wilde daarmee benadrukken dat de geschillen tussen het Vaticaan en de Priesterbroederschap Sint Pius X vooral theologisch en leerstellig van aard zijn.[33]
Morele en wetenschappelijke thema's
Oorlog en Holocaust
De paus liet in een boek uit november 2010 weten dat er niemand meer Joden heeft gered dan paus Pius XII.
Homoseksualiteit
Onder de verantwoordelijkheid van kardinaal Ratzinger als prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer zijn er twee belangrijke documenten gepubliceerd over homoseksuelen:
- Brief aan de bisschoppen van de Katholieke Kerk over de pastorale zorg voor homoseksueel geaarde personen (1986)[34]
- Overwegingen bij voorstellen om een wettelijke erkenning te verlenen aan verbintenissen tussen homoseksueel geaarde personen (2003)[35]
In zijn brief van 1986 schreef hij onder andere: "Hoewel de bijzondere neiging van een homoseksueel geen zonde is, is het een min of meer sterke tendens die naar een intrinsiek moreel kwaad neigt; en dus moet de neiging zelf als objectieve storing worden gezien." (3) en tevens "Het is betreurenswaardig dat homoseksueel geaarde personen het voorwerp geweest zijn en nog zijn van gewelddaden in woord of daad. Daar waar dit plaatsvindt, moet dit door de herders van de Kerk veroordeeld worden." (10) Met deze brief bevestigde hij de kerkelijke leer, die een duidelijk onderscheid maakt tussen geaardheid (=persoon) en de levenswijze (=zonde) die eruit kan voortvloeien. Sinds de tweede helft van de 20e eeuw, en vooral sinds mei 1968, hebben vele pressiegroepen die een gelijkschakeling van hetero- en homoseksualiteit nastreven dit moreel standpunt bestreden.
Volgens paus Benedictus XVI hebben kinderen recht op een gehuwde vader en moeder. Hij zegt dat in een Vaticaanse boodschap aan een conferentie georganiseerd door de pauselijke Raad voor het Gezin in Latijns-Amerika: "Kinderen hebben het recht geboren te worden en op te groeien in een op het huwelijk gefundeerd gezin, het is een natuurlijk instituut dat tot het erfgoed van de mensheid behoort." Benedictus wijst erop dat de identiteit en de missie van het gezin recentelijk door 'onrechtvaardige' wetten worden ondermijnd; hij heeft kritiek op de vele landen die het huwelijk hebben opengesteld voor homoparen en de landen waar, zoals in Amerika en Engeland, een speciaal partnerschap voor homo's werd ingevoerd. De paus daarover: "Nieuwe vormen van het huwelijk zijn gepresenteerd waarin zijn specifieke natuur wordt gewijzigd." Benedictus is een tegenstander van deze vormen.
Volgens paus Benedictus XVI is de legalisering van het homohuwelijk een aanval op de schepping. Hij deed deze uitspraak in 2010 tijdens zijn jaarlijkse nieuwjaarstoespraak voor het corps diplomatique van Vaticaanstad.[36]
Milieu
Voormalig paus Ratzinger heeft een zeker milieubewustzijn. Dit leidde er onder andere toe dat het dak van de Nervi-zaal (voor audiënties) met zonnepanelen werd belegd (geschenk van een Duits bedrijf).[37] Ook kwamen er elektrische auto's voor het Vaticaan. Volgens hem is een hernieuwde aandacht voor een theologie van de schepping nodig. Geloof en milieuzorg horen daarin bij elkaar: de Schepper geeft de schepping aan de mens, die er verantwoordelijkheid voor draagt.[38]
Seksueel misbruik binnen de Kerk
Op 18 mei 2001 schreef Benedictus als kardinaal samen met de secretaris van de Congregatie voor de Geloofsleer, Mgr. Tarcisio Bertone, S.D.B., een brief[39] aan alle bisschoppen. Daarin herinnerden zij de bisschoppen eraan dat sinds 30 april 2001 onderzoek naar dit soort misdrijven (delicta graviora) door de Congregatie voor de Geloofsleer werd gevoerd en dat zij tijdens de behandeling van dergelijke dossiers niet op eigen initiatief met vertrouwelijke informatie naar de politie mochten stappen om de plegers van het misbruik achter de tralies te krijgen, waar zij volgens velen thuishoren. Bertone zei daar later over: "De eis dat een bisschop verplicht zou zijn de politie te waarschuwen als een priester beschuldigd wordt van seksueel misbruik is ongefundeerd."
Ratzinger heeft seksueel misbruik door priesters meerdere malen in het openbaar streng veroordeeld. De veroordeling van de Italiaanse priester Gino Burresi op 27 mei 2005[40] kan worden beschouwd als een teken dat paus Benedictus XVI, samen met William Levada, zijn opvolger als prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer, werk wil maken van de vervolging van priesters die zich schuldig hebben gemaakt aan seksueel misbruik van minderjarigen (van wie het merendeels jongens). In mei 2006 disciplineerde Ratzinger als paus Benedictus XVI de priester Marcial Maciel, oprichter van de Legionairs van Christus, die op grote schaal misbruik had gemaakt van seminaristen en minderjarigen, tot "een gereserveerd leven van gebed en berouw". Hij verbood hem om zijn priesterlijk ambt nog uit te oefenen. In verband met Maciels slechte gezondheid en hoge leeftijd zag de Congregatie voor de Geloofsleer af van een kerkrechtelijke strafzaak.[41]
In een toespraak tot de Ierse bisschoppen in oktober 2006[42] riep Benedictus op om er alles aan te doen om herhaling van seksueel misbruik door priesters te voorkomen. De paus zei dat de Kerk de waarheid over misbruik onder ogen moet zien. Daarbij moet het welzijn van de slachtoffers voorop staan.
Naar aanleiding van een rapport dat in 2009 verscheen over seksueel misbruik in het aartsbisdom Dublin riep Benedictus in december de Ierse bisschoppen bijeen. Hij zei hun dat hij deelde in de woede, het gevoel verraden te zijn en de schaamte van de Ierse gelovigen. Hij riep eenieder op te bidden voor de slachtoffers en zei dat de Heilige Stoel ook de conclusies van het rapport met betrekking tot het bestuur van de Ierse kerkprovincie serieus neemt.(en) >Comunicato: Incontro del Santo Padre con rappresentanti della Conferenza Episcopale Irlandese e Capi Dicastero della Curia Romana Op 17 december 2009 leidde deze kwestie tot het ontslag van de bisschop van Limerick, Donal Brendan Murray.[43]
De paus zond in datzelfde jaar ook nog een apostolisch visitator naar de Legionairs van Christus om het seksueel misbruik binnen deze congregatie te onderzoeken.
In april 2010 kondigde de Engelse auteur, bioloog en militant atheïst Richard Dawkins aan een wettelijke aanklacht tegen en arrestatie van Ratzinger voor te bereiden. De paus bracht in september 2010 een staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk.[44]
Tijdens dat staatsbezoek veroordeelde hij het seksueel misbruik in krachtige termen. In zijn preek tijdens de mis die hij opdroeg in de Kathedraal van Westminster zei Benedictus onder meer:
Above all, I express my deep sorrow to the innocent victims of these unspeakable crimes, along with my hope that the power of Christ’s grace, his sacrifice of reconciliation, will bring deep healing and peace to their lives. I also acknowledge, with you, the shame and humiliation which all of us have suffered because of these sins; and I invite you to offer it to the Lord with trust that this chastisement will contribute to the healing of the victims, the purification of the Church and the renewal of her age-old commitment to the education and care of young people.[45]
Op 18 oktober 2010 schreef de paus een brief aan alle seminaristen ter wereld, waarin hij onder meer stilstond bij het celibaat en ter zake van het misbruik opmerkte: Recentelijk hebben we met verontrusting gezien dat sommige priesters hun dienstwerk verminkt hebben door kinderen en jongeren seksueel te misbruiken. In plaats van mensen naar grotere menselijke volwassenheid te leiden en een voorbeeld voor hen te zijn, veroorzaakten hun misbruikgewoontes grote schade, waarvoor we diepgaande schaamte en spijt voelen.[46]
Op 18 juli 2017 verscheen in Duitsland een omvangrijk rapport dat een ontluisterend beeld geeft van geweld en seksueel misbruik dat zich tientallen jaren heeft voorgedaan op de koorschool van het wereldberoemde koor Regensburger Domspatzen. Van deze school was de broer van Benedictus XVI, Georg Ratzinger, van 1964 tot 1994 de directeur en muzikaal leider. Het rapport weerlegt dat Georg Ratzinger geen weet heeft gehad van het geweld dat op de school werd uitgeoefend. Ratzinger wordt 'wegkijken' en inadequaat reageren verweten.[47][48] Paus Benedictus veroordeelde in 2010 gevallen van seksueel misbruik in zijn geboorteland.[49] Op de situatie bij de Regensburger Domspatzen is hij daarbij niet ingegaan.
Dierenwelzijn
Ratzinger is een fervent tegenstander van de uitbuiting van alle levende wezens, in het bijzonder van gehouden dieren.[50] Hij is van mening dat dieren de schepselen van God zijn en dat uitbuiting van dieren tegen de christelijke principes in gaat. Hierbij kan worden opgemerkt dat de paus zelf (al sinds jaar en dag) bekendstaat om zijn liefde voor katten. Naar aanleiding hiervan ontstond in mei 2005 onder de Romeinen enige opschudding toen de staf van het apostolisch paleis weigerde de twee pauselijke poezen in het appartement van Benedictus toe te laten.[51]
Aids
Op 10 juni 2005 in een toespraak voor Afrikaanse bisschoppen benadrukte de paus dat de traditionele leer van de Kerk, met aandacht voor het christelijk huwelijk, huwelijkstrouw en kuisheid, de enige intrinsiek zekere manier is om de verspreiding van aids te voorkomen.[noot 4]
Opzien baarde de paus toen hij in maart 2009, tijdens de vlucht naar Kameroen (waar zijn eerste Afrikareis begon), een vraag van een Franse journalist over aids beantwoordde. De paus wees erop dat de Katholieke Kerk bijzonder veel doet in de strijd tegen aids en stelde dat "Als de ziel ontbreekt, als Afrikanen elkaar niet helpen, dan kan men deze plaag niet oplossen door condooms uit te delen; integendeel, ze vergroten het probleem." Vervolgens pleitte de paus voor een dubbele aanpak: "het menswaardig maken van de menselijke seksualiteit en een spirituele vernieuwing die leidt tot een nieuwe manier waarop mensen met elkaar omgaan, en echte, werkelijke vriendschap voor mensen die lijden".[52] De uitspraken van de paus leidden bij pressiegroepen tot kritiek.[53] Ze wezen erop dat volgens hen condoomgebruik daadwerkelijk de verspreiding van aids kan tegengaan. Tevens vreesden zij dat de woorden van de paus door mannen als excuus gebruikt zouden kunnen worden om geen condooms meer te gebruiken.[54] Vanuit de medische wereld kwam zowel kritiek op zijn woorden als steunbetuiging voor zijn stellingname. Volgens het medische tijdschrift The Lancet verdraaide hij hiermee wetenschappelijk bewijsmateriaal om de katholieke doctrine te kunnen promoten,[55][56] terwijl medisch antropoloog Edward C. Green de paus steunde.[57]
In een boek naar aanleiding van interviews met een Duitse journalist in november 2010 heeft de paus het gebruik van het condoom in bepaalde gevallen goedgekeurd om het besmettingsrisico met hiv te verminderen. Hij voegde eraan toe: "In bepaalde gevallen, wanneer men de intentie heeft het risico op besmetting te verminderen, kan het aanwenden van anticonceptie wel een eerste stap zijn om de weg te openen naar een meer menselijke, anders beleefde seksualiteit." Hij gaf daarbij als voorbeeld dat van een mannelijke prostitué. Hij zei in dat verband: "Er kunnen individuele gevallen zijn, zoals een mannelijke prostitué die een condoom gebruikt, waarin dat een eerste stap kan zijn naar een zedelijke verheffing, een begin van responsabilisering om weer tot het besef te komen dat niet alles toegelaten is en dat men niet alles kan doen wat men wil. Dat is echter niet de manier om een einde te maken aan de hiv-epidemie. Dat moet echt gebeuren in de vermenselijking van de seksualiteit."[58]
Reorganisatie financieel-economische aangelegenheden H. Stoel
Benedictus XVI maakte hier een begin mee door op 30 december 2010 de Financiële Recherche (Financial Intelligence Authority (FIA)) op te richten.[59] Doel was criminele transacties (bv. bij de Vaticaanse bank (IOR)) zoals het witwassen van crimineel geld, handel in massavernietigingswapens en het financieren van terrorisme op te sporen. (Op 15 november 2013 gaf Franciscus aangescherpte statuten aan de FIA.[60])Moneyval (die voor de Raad van Europa financiële praktijken monitort) gaf in een rapport aan dat het Instituut voor Religieuze Werken (de Vaticaanse bank (IOR)) nog steeds tekortschoot inzake witwaspraktijken en dus nog niet op de Europese "witte lijst" geplaatst kon worden. IOR moest Moneyval voor het eind van 2012 rapporteren. De nieuwe president van IOR, de Duitser Ernst von Freyberg, zei in mei 2013 dat het Vaticaan dat jaar al zeven mogelijke witwaspraktijken had vastgesteld. Ook Vatileaks (2011-2012) gaf aanleiding tot actie.[61]
Benedictus, die inzag dat deze hoogstnoodzakelijke reorganisatie zijn bestuurlijke en vooral zijn lichamelijke krachten te boven zou gaan, zou in februari 2013 zijn aftreden bekend maken, maar eerst nadat in zijn opdracht door de kardinalen Herranz, Tomko en Di Giorgio een crisisdossier was samengesteld voor zijn opvolger[62].
Buitenlandse betrekkingen
De paus geldt als een van de meest invloedrijke wereldleiders. In tegenstelling tot de periode tijdens het pontificaat van Johannes Paulus II hadden staatssecretarissen, bisschoppen en ministers van alle landen ter wereld niet meer automatisch recht om door deze paus in privé-audiëntie te worden ontvangen. Om zijn werkdruk te verlagen kwam dit voorrecht onder Benedictus XVI enkel nog toe aan staatshoofden en regeringsleiders.
Betrekkingen met Iran
Medio november 2010 deelde het Vaticaan mee dat bilaterale betrekkingen met Iran gewenst zijn. In een brief aan Mahmoud Ahmadinejad schreef de paus het volgende: Ik ben ervan overtuigd dat de oprichting van een bilaterale commissie nuttig is om de zaken van gemeenschappelijk belang te behandelen, waaronder het juridische statuut van de Katholieke Kerk in Iran. Verder riep hij op tot een brede samenwerking om de godsdienstvrijheid te verdedigen.[63]
Publicaties onder de vorm van een encycliek
- Deus Caritas Est (2006), over eros en agape, de verschillende vormen van liefde
- Spe salvi (2007), over de hoop
- Caritas in Veritate (2009), sociale encycliek over de volledige menselijke ontwikkeling in liefde en waarheid
Veiligheid
Paus Benedictus werd verscheidene malen aangevallen tijdens publieke plechtigheden.[bron?] Nooit slaagde iemand er evenwel in om Benedictus echt te verwonden. Op kerstavond 2009 werd hij aangevallen door de 25-jarige "verwarde" Susanna Maiolo. Zij sprong over de balustrade naast het gangpad en trok hem aan zijn pallium naar de grond. De paus en kardinaal Etchegaray vielen, waarbij laatstgenoemde zijn heup brak. Benedictus bleef ongedeerd en kon zonder problemen de Heilige Mis celebreren.[64][65]
Op 17 september 2010 werden in Londen zes mannen opgepakt op verdenking van het voorbereiden van een aanslag tijdens het bezoek van Benedictus aan Groot-Brittannië, maar uiteindelijk enkele dagen later weer vrijgelaten.[66]
Buitenlandse reizen
2005
Duitsland: 18 - 21 augustus 2005: eerste officiële internationale reis van de paus sinds zijn verkiezing in april van dat jaar, meer bepaald naar Keulen in Duitsland, zijn geboorteland, om aldaar de Wereldjongerendagen bij te kunnen wonen.
2006
Polen: 25 - 28 mei 2006: reis naar Polen in het voetspoor van zijn voorganger. De paus bezocht onder andere Warschau, Krakau, en het geboortehuis van Johannes Paulus II in Wadowice. Op de laatste dag van zijn reis bracht hij tevens een bezoek aan het concentratiekamp van Auschwitz.
Spanje: 8 - 9 juli 2006: reis naar Spanje op uitnodiging van koning Juan Carlos.
Duitsland: 9 - 13 september 2006: reis naar Beieren (een bezoek aan zijn geboortestreek). Tijdens dit bezoek hield hij een lezing waarin hij de Byzantijnse keizer Manuel II citeerde, die schreef dat de profeet Mohammed "alleen slechte en inhumane dingen had verspreid, zoals het bevel om zijn geloof met het zwaard te verspreiden". Dit uit zijn context gehaalde citaat leidde tot heftige protesten in islamitische landen. Zie ook: Regensburger lezing.
Turkije: in november 2006 bezocht de paus Turkije. Wegens de eerdere rel in september was dit met grote veiligheidsmaatregelen omgeven.
2007
Brazilië: vanaf 9 mei 2007 bezocht de paus vijf dagen Zuid-Amerika, onder andere Brazilië.
Oostenrijk: op 7 september 2007 maakte de paus een pelgrimsreis van een paar dagen naar Wenen, en van daaruit naar Mariazell vanwege het jubileum. Zijn bezoek in Wenen bij het herdenkingsmonument aan de omgekomen Weense Joden in de Tweede Wereldoorlog heeft een diepe indruk achtergelaten bij de Oostenrijkse Joodse gemeenschap. Anderhalf jaar na zijn bezoek aan Mariazell werd de paus benoemd tot ereburger van deze gemeente.[67]
2008
Verenigde Staten: vanaf 15 april 2008 bezocht de paus voor zes dagen de Verenigde Staten met onder andere New York en Washington.
Australië: vanaf 13 juli 2008 bezocht de paus voor tien dagen Australië, onder andere om de Wereldjongerendagen bij te kunnen wonen in Sydney.
Frankrijk: van 12 tot 15 september 2008 bezocht de paus Lourdes, om in het heiligdom aldaar de herdenking bij te wonen van de eerste Maria-verschijning in de Grot van Massabielle, toen juist 150 jaar geleden. Op weg naar Lourdes ging de paus voor in een openluchtmis in Parijs die werd bijgewoond door 260000 gelovigen.
2009
Kameroen: vanaf 17 maart 2009 bezocht de paus Kameroen. Een van de doelen van het bezoek was de publicatie van het zogenaamde Instrumentum Laboris (Werkdocument) voor de Afrikaanse bisschoppensynode die in het najaar van 2009 in Rome zou worden gehouden.
Angola: daags na zijn bezoek aan Kameroen reisde de paus verder naar Angola.
Jordanië: begin mei 2009 bezocht de paus Jordanië.[68]
Israël: van 9 tot 15 mei 2009 bezocht de paus Israël.[69] Even leek dit bezoek onder druk komen te staan door de rehabilitatie van de bisschoppen van de Priesterbroederschap Sint Pius X, waaronder bisschop Richard Williamson, die de Holocaust had geminimaliseerd. Maar op 15 februari 2009 bevestigde de Israëlische premier Ehud Olmert dat het toch doorgang zou vinden.[70] Hij bezocht er onder andere Jeruzalem en Nazareth.
Palestina: op zijn tocht door Israël bezocht de paus ook Palestina; onder meer deed hij Bethlehem aan.[68]
Tsjechië: van 26 tot en met 28 september 2009 bracht de paus een bezoek aan Tsjechië.[71]
2010
Malta: van 17 tot 19 april 2010 bracht Benedictus een bezoek aan Malta. Hier sprak hij onder meer met slachtoffers van seksueel misbruik.[72]
Portugal: van 11 tot 14 mei 2010 bracht hij een bezoek aan Portugal. Dit bezoek stond vooral in het teken van de tienjarige verjaardag van de heiligverklaring van Francesco en Jacinta Marto, twee van de drie herderskinderen aan wie Onze-Lieve-Vrouw van Fátima zou zijn verschenen.[73]
Cyprus: van 4 tot 6 juni 2010 bracht Benedictus XVI een bezoek aan Cyprus. Het bezoek stond in het teken van de aanstaande bijzondere bisschoppensynode voor het Heilige Land, waartoe de paus het Instrumentum Laboris (Werkdocument) aanbood.[74]
Verenigd Koninkrijk: van 16 tot 19 september 2010 bracht Benedictus - als eerste kerkleider in de geschiedenis - een staatsbezoek aan het overwegend seculiere Verenigd Koninkrijk. Zijn voorganger, paus Johannes Paulus II, had het land in 1982 ook al weleens bezocht (zie pastoraal bezoek van paus Johannes Paulus II aan Groot-Brittannië), maar dat was geen staatsbezoek.[75] Het hoogtepunt van deze reis werd de zaligverklaring van kardinaal John Henry Newman. Voorafgaand aan de reis was er in een deel van de Britse pers veel kritiek te lezen, vooral op de hoge kosten van dit staatsbezoek, en het feit dat de paus als staatshoofd werd ontvangen.[bron?] Ook het seksueel misbruik in de Kerk werd op indringende wijze aan de orde gesteld.[bron?] Tijdens de vlucht naar Edinburgh zei de paus tegen de meegereisde journalisten dat alle onthullingen daarover een grote schok voor hem waren geweest. Hij zei tevens het te betreuren dat de leiding van de Kerk zo inadequaat had gereageerd op het misbruik.[76]
Spanje: op 6 en 7 november 2010 bracht Benedictus een bezoek aan Spanje, meer bepaald Santiago de Compostella en Barcelona. Tijdens het bezoek te Barcelona wijdde hij de Sagrada Família, een kunstwerk van Antoni Gaudí, in als basiliek. De paus beschreef het gebouw als een wonderlijke synthese van techniek, kunst en geloof.[77] Tijdens zijn bezoek betoogde hij dat de Spaanse seculiere wind die naar zijn mening momenteel door Spanje waait, doet denken aan de jaren 30 vóór de Spaanse Burgeroorlog. Ook waarschuwde hij voor het volgens hem heersende agressieve antiklerikalisme. Ten slotte zei hij: De wijding is bijzonder belangrijk in een tijd waarin de mens claimt zijn leven zonder God te kunnen bouwen, alsof God hem niets te zeggen heeft.
2011
Kroatië: van 4 tot 5 juni 2011. Benedictus bezocht Kroatië in het kader van de Nationale dagen voor het Gezin.[78]
San Marino: op 19 juni 2011. Pastoraal bezoek aan het bisdom San Marino-Montefeltro.[79]
Spanje: van 18 tot en met 21 augustus 2011 in Madrid, ter ere van de Wereldjongerendagen.
Duitsland: van 22 tot en met 25 september 2011 nogmaals naar zijn eigen geboorteland, Duitsland.
Benin: van 18 tot en met 20 november 2011 naar Benin.
2012
Mexico: Benedictus bracht van 23 tot 26 maart een bezoek aan Mexico.
Cuba: hij bezocht vervolgens ook Cuba om op 29 maart weer naar Rome terug te keren.
Libanon: Benedictus bezocht Libanon van 14 tot 16 september. Aanleiding was de publicatie van de postsynodale exhortatie naar aanleiding van de assemblee van de synode van het Midden-Oosten, die plaatsvond van 10 tot 24 oktober 2010.[80]
Terugtreding uit het pauselijk ambt
Paus Benedictus maakte op 11 februari 2013 tijdens het consistorie voor de heiligverklaring van de martelaren van Otranto bekend dat hij op 28 februari 2013 om 20.00 uur zou aftreden.[81] De 85-jarige Benedictus XVI trad naar eigen zeggen af omdat hij door zijn hoge leeftijd "geestelijk en lichamelijk" niet meer de kracht had om zijn functie uit te oefenen, aldus een door het Vaticaan uitgegeven verklaring. De paus gaat sinds zijn terugtreden door het leven als Zijne Heiligheid Benedictus XVI en wordt aangeduid als paus emeritus.
Hij is de vijfde paus die bij leven terugtreedt en de tweede paus die dit vrijwillig doet. Paus Celestinus V trad in 1294 net als paus Benedictus XVI vrijwillig terug. Paus Gregorius XII werd in 1415 daarentegen gedwongen om terug te treden.[82] Benedictus heeft op 27 februari een afscheidsbrief uitgesproken. Zijn laatste audiëntie vond op een bomvol Sint-Pietersplein plaats.
Hij nam op 28 februari afscheid van het College van Kardinalen, vertrok daarna met een helikopter naar zomerresidentie Castel Gandolfo en verscheen daar rond 17.45 uur voor het laatst in het openbaar als paus. Hij deed om 20.00 uur zijn vissersring af. Deze werd niet zoals de traditie het wil door middel van een zilveren hamer vernietigd, maar onbruikbaar gemaakt door hem in te krassen.[83] Hij bleef twee maanden lang in voornoemd verblijf, waarna hij zich in zijn appartement vestigde in het oude klooster Mater Ecclesiae van het Vaticaan. Persbureau Zenit bracht in augustus 2013 naar buiten dat Benedictus in een "mystieke ervaring" zijn aftreden "door God gedicteerd zou hebben gekregen". Zijn persoonlijke secretaris Georg Gänswein gaf later aan dat dit verhaal "van alfa tot omega was verzonnen".[84]
Emeritaat
Na zijn aftreden bleef Benedictus XVI de witte pauselijke gewaden dragen. Hij is nog een paar keer in het openbaar verschenen. Zo woonde hij op 19 februari 2014 het consistorie voor nieuwe kardinalen van zijn opvolger, Franciscus, bij. En bij de heiligverklaring van twee van zijn recente voorgangers, Johannes XXIII en Johannes Paulus II, op 27 april 2014 concelebreerde hij met de kardinalen.
In de zomer van 2015 ontving de paus emeritus in de pauselijke zomerresidentie Castel Gandolfo eredoctoraten, van de Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II in Krakau en van het conservatorium aldaar, vanwege onder meer zijn groot respect voor de geschiedenis van de muziek van de Kerk, en het belang dat hij toekende aan de plaats van muziek in de katholieke liturgie.[85]
Ter ere van zijn 65-jarig priesterjubileum op 29 juni 2016 keerde Benedictus XVI voor even sinds zijn abdicatie terug in het Pauselijk Paleis, waar hij toegesproken werd door onder anderen zijn opvolger.
In juli 2018 maakte hij een discussie los met de publicatie van een theologisch artikel over jodendom, substitutietheologie, zionisme en de staat Israël, getiteld Gnade und Berufung ohne Reue.[86] De discussie ging onder andere over zijn visie dat substitutietheologie nooit de officiële leer van de Kerk geweest is. Voorts ook nog over het feit dat Benedictus aan de verwoesting van de Tempel en de verstrooiing van het Joodse volk daarna wel een theologische betekenis hecht, maar niet aan de zionistische terugkeer van miljoenen Joden naar Palestina, tegenwoordig de staat Israël en de Palestijnse Gebieden. In een briefwisseling met de Vlaamse in Wenen werkzame rabbijn Arie Folger, die op deze publicatie volgde, nuanceert Benedictus de uitspraken in zijn artikel: de substitutietheologie werd inderdaad officieus door veel katholieken voor waar gehouden, geeft hij toe; het is niet onze opgave te bewijzen welke religie de ware is, maar dat komt God toe aan het eind van de geschiedenis; Israël is een seculiere staat, maar hij ziet in de terugkeer van zoveel Joden en de vestiging van de staat Israël wel een vorm van bevestiging van het voortdurende Verbond tussen God en de Joden.[87]
In datzelfde jaar heeft hij ook nog gereageerd op theoloog Michael Böhnke, die meende dat de voormalige paus actieve zending onder joden propageerde. Het tegendeel is juist, schreef hij.[88]
In het voorjaar van 2019 haalde hij de voorpagina's van de kranten door een publicatie waarin hij stelt dat de seksuele revolutie in de jaren 60 van de twintigste eeuw een belangrijke medeoorzaak is van het omvangrijke misbruikschandaal in de Kerk. Daardoor gingen volgens hem velen, ook binnen de Kerk, denken dat zelfs pedoseksualiteit tot de in die jaren bevochten vrijheid behoort. Door het loslaten van normen raakt zijns inziens God steeds meer uit beeld. Deze conclusie werd sterk bekritiseerd, ook binnen de Kerk.[89]
Een fictieve weergave van zijn laatste periode als paus, zijn groeiende vriendschap met de Argentijnse kardinaal Jorge Bergoglio en de verkiezing van die laatste tot nieuwe paus, Franciscus, werd in 2019 verfilmd in The Two Popes, met Sir Anthony Hopkins in de rol van Benedictus XVI.
Ophef over celibaat
In januari 2020 ontstond enige ophef nadat de Guineese kardinaal Robert Sarah een boek had uitgebracht met de voormalige paus als co-auteur, waarin deze "vurig pleit om niet te rommelen aan het verplichte priestercelibaat". Dit werd opgevat als een doorbreken van het zwijgen van de paus emeritus en kritiek op paus Franciscus, die op de Amazonesynode van oktober 2019 een opening naar de priesterwijding van gehuwde mannen teweeggebracht heeft.[90] De privé-secretaris van Benedictus, Georg Gänswein, stelde een dag later echter dat Ratzinger "geen toestemming had gegeven voor een dubbel auteurschap, noch het boekomslag gezien en goedgekeurd". Er zou sprake zijn van "een misverstand".[91]
Ziekte en overlijden van zijn broer
In juni 2020 bezocht hij voor het eerst sinds 2011 zijn geboorteland om bij zijn zieke broer Georg te kunnen zijn. Na een verblijf van vier dagen keerde hij terug naar Rome. Zijn broer overleed op 1 juli op 96-jarige leeftijd. Benedictus XVI was na die reis sterk verzwakt.
Wijdingen
Gedurende zijn hele carrière heeft Joseph Ratzinger tientallen mannen en vrouwen gewijd. Sommigen onder hen hebben zelf een belangrijke functie verworven:
- Domitilla Veith, wijding tot priorin van Frauenchiemsee in 1980.[92]
- Kardinaal Alberto Bovone, bisschopswijding in 1984.
- Matthias Türk (pauselijk ere prelaat), priesterwijding in 1989.
- Kardinaal Gianfranco Ravasi, bisschopswijding in 2007.
- Kardinaal Pietro Parolin, bisschopswijding in 2009.
- Aartsbisschop Georg Gänswein, bisschopswijding in 2013.
Literatuur
- John L. Allen: Cardinal Ratzinger. The Vatican's enforcer of the faith. Continuum, New York 2000. Engels: ISBN 0-8264-1361-7 , Duits: ISBN 3-491-72457-0
- Aidan Nichols: The Theology of Joseph Ratzinger. An Introductory Study. T & T Clark, Edinburgh 1988. Engels: ISBN 0-567-29148-0
- Bernard Grothues: "habeMUs papaM". Gebeurtenissen rond Johannes Paulus II en Benedictus XVI beschreven in tweeëntwintig chronogrammen. Hoensbroek, april 2005
Selecte bibliografie
Hieronder volgt een gedeeltelijke, Nederlandstalige bibliografie. Een selectie uit de Duitstalige bibliografie kan men vinden onder Selectie uit de bibliografie van paus Benedictus XVI.
- De toekomst van het geloof. Een eerlijke probleemstelling, 1971, 112 p., Lannoo - Tielt
- Zout der aarde, christendom en de Katholieke Kerk aan het einde van het nieuwe millennium / Kardinaal Joseph Ratzinger; een gesprek met Peter Seewald (vertaling van Salz der Erde), 1997, 279 p., Ten Have - Baarn, ISBN 90-259-4712-3
- De kern van ons geloof (vertaling van Einführung in das Christentum), 2006 (eerste druk 1970), 270 p., Lannoo - Tielt, ISBN 978-90-209-6645-9
Zie ook
- Conclaaf van 2005
- Institut Papst Benedikt XVI.
- Lijst van encyclieken van paus Benedictus XVI
- Liste der Kardinäle von Papst Benedikt XVI
- Wappen von Papst Benedikt XVI
Externe Links
- (und) Biografie, Website des Vatikans, 19. April 2005.
- (und) Papst Benedikt XVI. unter www.catholic-hierarchy.org
- Porträt an der NOS
- NOS-Datei zur Installation von Benedikt XVI
- Akte über den damaligen Papst des Vereins Ecclesia Dei Delft, der sich der tridentinischen Liturgie verschrieben hat
- Video des Papstes
| Vorgänger: Johannes Paul II | Papst 2005–2013 | Nachfolger: Francis |
| Vorgänger: Bernardin Gantina | Dekan des Kardinalskollegiums 30.11.2002 – 19.04.2005 | Nachfolger: Angelo Sodano |
| Vorgänger: Julius Kardinal Döpfner | Erzbischof von München-Freising 1977–1981 | Nachfolger: Friedrich Kardinal Wetter |
| Wikiquote hat ein oder mehrere Zitate von oder über Papst Benedikt XVI. |
| Originalwerke von oder zu diesem Thema finden Sie auf der Seite Autor:Papst Benedikt XVI auf dem englisch Wikisource. |
Kursivschrift: Gegenpapst